پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۰۰ دیوان حافظ

دی پیر می‌فروش که ذکرش به خیر باد

تعبیر فال

پیام کلی: پند

پیر می‌فروش در این غزل پندی ساده و رها کننده می‌دهد: غم دل را از یاد ببر و درباره نام و ننگ بگو «هر چه باد، باد». نگرانی بیش از اندازه درباره آبرو و سود و زیان، آرامت را گرفته است. فال تو می‌گوید آنچه در توان داشتی انجام بده و بقیه را رها کن؛ در جهانی که تخت سلیمان بر باد رفت، دل بستن به چیزهای گذرا جز باد به دست نمی‌دهد.

شاه‌بیت فال شما

گفتم به باد می‌دهدم باده نام و ننگگفتا قبول کن سخن و هر چه باد، باد

متن کامل غزل

دی پیر می‌فروش که ذکرش به خیر بادگفتا شراب نوش و غمِ دل بِبَر ز یاد

گفتم به باد می‌دهدم باده نام و ننگگفتا قبول کن سخن و هر چه باد، باد

سود و زیان و مایه چو خواهد شدن ز دستاز بهر این معامله غمگین مباش و شاد

بادت به دست باشد اگر دل نهی به هیچدر معرضی که تخت سلیمان رَوَد به باد

حافظ گرت ز پندِ حکیمان مَلالت استکوته کنیم قصه، که عمرت دراز باد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۰۱ است:

شراب و عیش نهان چیست؟ کارِ بی‌بنیادزدیم بر صفِ رندان و هر چه بادا باد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی کوتاه و حکیمانه با قافیه «باد». پیر می‌فروش پند می‌دهد: غم دل را از یاد ببر. حافظ نگران است که نام و ننگش بر باد رود، و پیر می‌گوید: هر چه باداباد. پیام اصلی غزل بی‌اعتنایی به سود و زیان دنیایی است که سرانجام از دست می‌رود؛ در جهانی که تخت سلیمان بر باد رفت، دل بستن به هیچ چیز جز باد به دست نمی‌دهد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.