پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۰۹ دیوان حافظ

دیر است که دل‌دار پیامی نفرستاد

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

دیری است که منتظر پیامی هستی که نمی‌رسد؛ حافظ هم صد نامه فرستاده و پاسخی نگرفته است. گلایه‌اش شیرین است، اما در بیت آخر به خود می‌گوید: «به ادب باش». فال تو می‌گوید گله‌ات را با ادب بگو یا صبر کن؛ گاهی سکوت دیگران دلیل‌هایی دارد که تو نمی‌دانی. بی‌تابی نکن؛ پیام دیر می‌رسد اما می‌رسد.

شاه‌بیت فال شما

حافظ به ادب باش که واخواست نباشدگر شاه پیامی به غلامی نفرستاد

متن کامل غزل

دیر است که دل‌دار پیامی نفرستادننوشت سلامی و کلامی نفرستاد

صد نامه فرستادم و آن شاهِ سوارانپیکی نَدوانید و سلامی نفرستاد

سویِ منِ وحشی‌صفتِ عقل‌رمیدهآهو رَوشی، کبک خرامی نفرستاد

دانست که خواهد شُدنم مرغِ دل از دستوز آن خطِ چون سلسله دامی نفرستاد

فریاد که آن ساقیِ شِکَّر لبِ سرمستدانست که مخمورم و جامی نفرستاد

چندان که زدم لافِ کرامات و مقاماتهیچم خبر از هیچ مقامی نفرستاد

حافظ به ادب باش که واخواست نباشدگر شاه پیامی به غلامی نفرستاد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۱۰ است:

پیرانه سَرم عشقِ جوانی به سر افتادوآن راز که در دل بِنَهفتم به درافتاد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در گلایه از بی‌خبری. دیری است که دلدار پیامی نفرستاده؛ عاشق صد نامه فرستاد و آن «شاه سواران» پیکی ندواند. حافظ با گلایه‌ای شیرین می‌گوید یار دانست که مرغ دلش از دست می‌رود و دامی نفرستاد، و دانست که او خمار است و جامی نفرستاد. بیت پایانی درس ادب است: اگر شاه به غلام پیامی نفرستاد، بازخواستی نیست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.