پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۱۳ دیوان حافظ

بنفشه دوش به گل گفت و خوش نشانی داد

تعبیر فال

پیام کلی: پند

در این غزل حافظ برای کسی دعا می‌کند که دست ناتوانی را گرفت: «تنش درست و دلش شاد باد». پیام فال تو همین است: دستگیر دیگران باش و از کسی که به تو یاری رسانده سپاسگزار باش. اگر کسی نصیحتت می‌کند، حافظ می‌گوید اول باید به دل خودش برسد. دلت گنجینه رازهاست؛ کلیدش را به کسی بسپار که قدرش را بداند.

شاه‌بیت فال شما

تنش درست و دلش شاد باد و خاطر خوشکه دست دادش و یاریِ ناتوانی داد

متن کامل غزل

بنفشه دوش به گل گفت و خوش نشانی دادکه تابِ من به جهان، طُرِّهٔ فلانی داد

دلم خزانهٔ اسرار بود و دستِ قضادرش بِبَست و کلیدش به دل‌سِتانی داد

شکسته‌وار به درگاهت آمدم، که طبیببه مومیاییِ لطفِ توام، نشانی داد

تنش درست و دلش شاد باد و خاطر خوشکه دست دادش و یاریِ ناتوانی داد

برو معالجهٔ خود کن ای نصیحت‌گوشراب و شاهدِ شیرین، که را زیانی داد؟

گذشت بر منِ مسکین و با رقیبان گفتدریغ، حافظِ مسکینِ من، چه جانی داد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۱۴ است:

همایِ اوجِ سعادت به دامِ ما افتداگر تو را گذری بر مقام ما افتد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی لطیف که با گفت‌وگوی بنفشه و گل آغاز می‌شود: بنفشه می‌گوید پیچ و تاب مرا زلف فلانی داد. حافظ دلش را گنجینه اسرار می‌داند که دست قضا درش را بست و کلیدش را به دلربایی داد. در بیت پنجم به نصیحت‌گو می‌گوید برو خودت را درمان کن. پایان غزل صحنه‌ای تأثیرگذار است: یار از کنار حافظ گذشت و به رقیبان گفت دریغ، حافظ بیچاره من چه جانی داد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.