پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۱۵ دیوان حافظ

درختِ دوستی بنشان که کامِ دل به بار آرد

تعبیر فال

پیام کلی: پند

از مشهورترین پندهای حافظ به فال تو آمده است: «درخت دوستی بنشان که کام دل به بار آرد، نهال دشمنی برکن که رنج بی‌شمار آرد». در کار و رابطه‌ات دوستی بکار و از کینه دوری کن؛ کام دلت از همین راه به دست می‌آید. شب‌های همنشینی با عزیزانت را غنیمت بدان، که روزگار بی‌وقفه می‌گردد. بهار عمر را دریاب.

شاه‌بیت فال شما

درختِ دوستی بنشان که کامِ دل به بار آردنهالِ دشمنی بَرکَن که رنج بی‌شمار آرد

متن کامل غزل

درختِ دوستی بنشان که کامِ دل به بار آردنهالِ دشمنی بَرکَن که رنج بی‌شمار آرد

چو مهمانِ خراباتی به عزت باش با رندانکه دردِ سر کشی جانا! گرت مستی خمار آرد

شبِ صحبت غنیمت دان که بعد از روزگارِ مابسی گردش کُنَد گردون، بسی لیل و نهار آرد

عَماری‌دارِ لیلی را که مَهدِ ماه در حکم استخدا را در دل اندازش که بر مجنون گذار آرد

بهارِ عمر خواه ای دل! و گر نه این چمن هر سالچو نسرین صد گل آرد بار و چون بلبل هِزار آرد

خدا را چون دلِ ریشم قراری بست با زلفتبفرما لعلِ نوشین را که زودش با قرار آرد

در این باغ از خدا خواهد دگر پیرانه‌سر، حافظنشیند بر لبِ جویی و سروی در کنار آرد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۱۶ است:

کسی که حُسن و خَطِ دوست در نظر داردمحقَق است که او حاصل بصر دارد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های اخلاقی حافظ: «درخت دوستی بنشان که کام دل به بار آرد / نهال دشمنی برکن که رنج بی‌شمار آرد». حافظ به مهمان خرابات پند می‌دهد با رندان به عزت رفتار کند و شب صحبت را غنیمت بداند، زیرا پس از ما روزگار بسیار می‌گردد. در بیت پنجم بهار عمر را از بهار طبیعت ارزشمندتر می‌داند و در پایان آرزو دارد در پیری کنار جویی بنشیند و سروی (یاری) کنارش باشد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.