حافظ · غزل شماره ۱۱۶
کسی که حُسن و خَطِ دوست در نظر دارد
کسی که حُسن و خَطِ دوست در نظر داردمحقَق است که او حاصل بصر دارد
چو خامه در رهِ فرمانِ او، سرِ طاعتنهادهایم مگر او به تیغ بردارد
کسی به وصلِ تو چون شمع یافت پروانهکه زیرِ تیغِ تو هر دم سری دگر دارد
به پایبوس تو دستِ کسی رسید که اوچو آستانه بدین در، همیشه سر دارد
ز زهدِ خشک ملولم، کجاست بادهٔ ناب؟که بویِ باده مدامم دماغ تر دارد
ز باده هیچت اگر نیست، این نه بس که تو رادمی ز وسوسهٔ عقل بیخبر دارد؟
کسی که از رهِ تقوا قدم برون ننهادبه عزمِ میکده اکنون رهِ سفر دارد
دلِ شکستهٔ حافظ به خاک خواهد بردچو لاله، داغ هوایی، که بر جگر دارد
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
پارسایی خشک و بیروح دل را خسته میکند. به کارهایت با شور و محبت نگاه کن و آرزوی دلت را جدی بگیر.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
حافظ میگوید کسی که زیبایی دوست را در نظر دارد، به یقین حاصل بینایی را دریافته است. او مانند قلم، سر طاعت در راه فرمان یار نهاده مگر اینکه یار با تیغ آن را بردارد. تنها کسی به وصل میرسد که مانند شمع هر دم سری تازه زیر تیغ او دارد. بیت پنجم از زهد خشک ملول است و میپرسد باده ناب کجاست. پایان غزل: حافظ داغ این آرزو را مانند لاله بر جگر به خاک خواهد برد.
شرح بیتها
بیت ۱کسی که حُسن و خَطِ دوست در نظر دارد / محقَق است که او حاصل بصر دارد
کسی که زیبایی و خط دوست را در نظر دارد، بیگمان حاصل بینایی را یافته است.
بیت ۳کسی به وصلِ تو چون شمع یافت پروانه / که زیرِ تیغِ تو هر دم سری دگر دارد
کسی مانند پروانه به وصل تو رسید که مانند شمع هر دم سری تازه زیر تیغ تو دارد؛ شمع را هر بار سر میزنند.
بیت ۵ز زهدِ خشک ملولم، کجاست بادهٔ ناب؟ / که بویِ باده مدامم دماغ تر دارد
از زهد خشک دلگیرم؛ باده ناب کجاست که بویش همیشه ذهنم را تازه میدارد؟
بیت ۸دلِ شکستهٔ حافظ به خاک خواهد برد / چو لاله، داغ هوایی، که بر جگر دارد
دل شکسته حافظ داغ آرزویی را که مانند لاله بر جگر دارد، به خاک خواهد برد.
معنی واژهها
- محقق
- یقینی
- حاصل بصر
- ثمره بینایی
- خامه
- قلم
- پایبوس
- بوسیدن پا
- زهد خشک
- پرهیزگاری بیروح
- دماغ تر
- ذهن شاداب