پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۲۵ دیوان حافظ

شاهد آن نیست که موییّ و میانی دارد

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، این غزل دو درس مشهور دارد. زیبایی و ارزش واقعی در ظاهر نیست، در «آن» است؛ جاذبه‌ای که وصف نمی‌شود. و «هر سخن وقتی و هر نکته مکانی دارد». پیش از گفتن حرف دلت یا آغاز کارت، ببین زمان و شنونده آماده‌اند یا نه. در راه عشق هیچ‌کس محرم کامل راز نیست؛ با فروتنی و به‌جا سخن بگو تا اثر کند.

شاه‌بیت فال شما

با خرابات نشینان ز کَرامات مَلافهر سخن وقتی و هر نکته مکانی دارد

متن کامل غزل

شاهد آن نیست که موییّ و میانی داردبندهٔ طلعتِ آن باش که آنی دارد

شیوهٔ حور و پری گرچه لطیف است ولیخوبی آن است و لطافت که فُلانی دارد

چشمهٔ چشمِ مرا ای گلِ خندان دریابکه به امّیدِ تو خوش آبِ روانی دارد

گوی خوبی که بَرَد از تو؟ که خورشید آن جانه سواریست که در دست عِنانی دارد

دل نشان شد سخنم تا تو قبولش کردیآری آری سخنِ عشق نشانی دارد

خَمِ ابرویِ تو در صنعتِ تیراندازیبُرده از دستِ هر آن کس که کمانی دارد

در رَهِ عشق نشد کَس به یقین محرمِ رازهر کسی بر حَسَبِ فکر، گُمانی دارد

با خرابات نشینان ز کَرامات مَلافهر سخن وقتی و هر نکته مکانی دارد

مرغِ زیرک نزند در چمنش پرده سرایهر بهاری که به دنباله، خزانی دارد

مدعی گو لُغَز و نکته به حافظ مفروشکِلکِ ما نیز زبانی و بیانی دارد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۲۶ است:

جان، بی‌جمالِ جانان میلِ جهان نداردهر کس که این ندارد حقّا که آن ندارد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از غزل‌های مشهور حافظ درباره حقیقت زیبایی. زیبا آن نیست که مو و کمری دارد؛ بنده روی کسی باش که «آن» دارد؛ یعنی جاذبه‌ای وصف‌ناپذیر فراتر از ظاهر. بیت هفتم از ژرف‌ترین ابیات است: در راه عشق کسی به یقین محرم راز نشد؛ هر کس به اندازه فکرش گمانی دارد. بیت هشتم نیز پندی مشهور است: هر سخن وقتی و هر نکته مکانی دارد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.