پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۲۶ دیوان حافظ

جان، بی‌جمالِ جانان میلِ جهان ندارد

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، راهی که در پیش داری سخت‌تر از آن است که از دور می‌نماید؛ حافظ می‌گوید در این راه هر شبنمی صد دریای آتشین است. پند اصلی فال تو در بیت پنجم است: پند پیران هیچ زیانی ندارد. پیش از تصمیم، با کسانی که تجربه دارند مشورت کن. و رازت را به هر کسی نگو؛ حتی شمعِ به‌ظاهر بی‌خطر هم زبانش بند ندارد.

شاه‌بیت فال شما

چنگِ خمیده‌قامت می‌خوانَدَت به عشرتبشنو که پندِ پیران هیچت زیان ندارد

متن کامل غزل

جان، بی‌جمالِ جانان میلِ جهان نداردهر کس که این ندارد حقّا که آن ندارد

با هیچ کس نشانی زان دِلْسِتان ندیدمیا من خبر ندارم یا او نشان ندارد

هر شبنمی در این ره صد بحرِ آتشین استدردا که این معما شرح و بیان ندارد

سرمنزلِ فراغت نَتْوان ز دست دادنای ساروان فروکش کاین ره کران ندارد

چنگِ خمیده‌قامت می‌خوانَدَت به عشرتبشنو که پندِ پیران هیچت زیان ندارد

ای دل طریقِ رندی از محتسب بیاموزمست است و در حقِ او کس این گمان ندارد

احوالِ گنجِ قارون کَایّام داد بر باددر گوشِ دل فروخوان تا زر نهان ندارد

گر خود رقیب شمع است اسرار از او بپوشانکان شوخِ سربریده بندِ زبان ندارد

کس در جهان ندارد یک بنده همچو حافظزیرا که چون تو شاهی کس در جهان ندارد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۲۷ است:

روشنیِ طلعتِ تو ماه نداردپیشِ تو گُل، رونقِ گیاه ندارد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

جان بی‌جمال جانان میل جهان ندارد و هر که این (عشق) را ندارد، به‌حق آن (جان) را ندارد. حافظ از سختی راه عشق می‌گوید: هر شبنمی در این راه صد دریای آتشین است. پندهای میانی: از منزل آسودگی دست مکش، این راه کرانه ندارد؛ پند پیران هیچ زیانی ندارد؛ از گنج قارون که روزگار بر باد داد، درس بگیر. بیت هشتم ظریف است: اسرار را حتی از شمع بپوشان، که آن شوخ سربریده زبان‌بسته نیست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.