پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۳۰ دیوان حافظ

سحر بلبل حکایت با صبا کرد

تعبیر فال

پیام کلی: پند

حافظ در این غزل کسی را می‌ستاید که «کار خیر بی روی و ریا کرد». پیام فال تو همین است: کار نیکت را بی‌سروصدا و بی‌خودنمایی انجام بده؛ ارزش واقعی همین است. اگر از نزدیکی آزرده‌ای، بدان که انتظار ما از آشنا بیشتر است و رنجش از او هم بیشتر؛ این طبیعی است. از ظاهرسازی توبه کن و با دلی صاف پیش برو.

شاه‌بیت فال شما

غلامِ همتِ آن نازنینمکه کار خیر بی روی و ریا کرد

متن کامل غزل

سحر بلبل حکایت با صبا کردکه عشقِ رویِ گل با ما چه‌ها کرد

از آن رنگِ رُخَم، خون در دل افتادوز آن گلشن، به خارم مبتلا کرد

غلامِ همتِ آن نازنینمکه کار خیر بی روی و ریا کرد

من از بیگانگان دیگر ننالمکه با من هرچه کرد آن آشنا کرد

گر از سلطان طمع کردم، خطا بودور از دلبر وفا جُستَم، جفا کرد

خوشش باد آن نسیمِ صبحگاهیکه دردِ شب نشینان را دوا کرد

نقابِ گل کَشید و زلفِ سُنبلگره بندِ قبای غنچه وا کرد

به هر سو بلبلِ عاشق در افغانتَنَعُّم از میان، بادِ صبا کرد

بشارت بَر به کویِ می فروشانکه حافظ توبه از زهدِ ریا کرد

وفا از خواجگانِ شهر با منکمالِ دولت و دین بوالوفا کرد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۳۱ است:

بیا که تُرکِ فلک خوانِ روزه غارت کردهلالِ عید به دورِ قدح اشارت کرد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بهاری که با شکایت بلبل از عشق گل آغاز می‌شود. بیت سوم مشهور است: غلام همت آن نازنینم که کار خیر را بی‌روی و ریا کرد. بیت چهارم تلخ است: از بیگانگان نمی‌نالم، هر چه با من کرد آن آشنا کرد. حافظ در پایان مژده می‌دهد که از زهد ریا توبه کرده است و از خواجه ابوالوفا، از بزرگان شهر، به نیکی یاد می‌کند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.