پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۳۴ دیوان حافظ

بلبلی خونِ دلی خورد و گلی حاصل کرد

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

این غزل از سوزناک‌ترین سروده‌های حافظ است و بسیاری آن را سوگ‌سروده‌ای برای فرزندش می‌دانند. آمدنش در فال نشانه خبر بد نیست؛ یادآوری است که آنچه عزیز است را امروز قدر بدانی. حافظ می‌گوید اشک و خاکساری را خوار مدار، که آسمان طرب‌خانه‌اش را از همین گل ساخته است. اگر غمی در دل داری به خودت فرصت سوگ بده و از با هم بودن با نزدیکانت غافل نشو.

شاه‌بیت فال شما

رویِ خاکی و نمِ چشمِ مرا خوار مدارچرخ فیروزه طرب‌خانه از این کَهگِل کرد

متن کامل غزل

بلبلی خونِ دلی خورد و گلی حاصل کردبادِ غیرت به صدش خار، پریشان‌دل کرد

طوطیی را به خیالِ شکری، دل‌خوش بودناگَهَش سیلِ فنا نقشِ اَمَل، باطل کرد

قُرَّةُ الْعینِ من، آن میوهٔ دل، یادش بادکه چه آسان بشد و کارِ مرا مشکل کرد

ساروان! بارِ من افتاد، خدا را مددیکه امیدِ کَرَمَم همرهِ این مَحمِل کرد

رویِ خاکی و نمِ چشمِ مرا خوار مدارچرخ فیروزه طرب‌خانه از این کَهگِل کرد

آه و فریاد که از چشمِ حسودِ مهِ چرخدر لحد ماهِ کمان‌ابرویِ من منزل کرد

نزدی شاه‌رخ و فوت شد امکان حافظچه کنم؟ بازی ایام مرا غافل کرد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۳۵ است:

چو باد، عزمِ سرِ کویِ یار خواهم کردنفس به بویِ خوشش مُشکبار خواهم کرد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از سوزناک‌ترین غزل‌های حافظ که بسیاری از شارحان آن را سوگ‌سروده‌ای برای فرزند از دست رفته‌اش می‌دانند. بلبلی با خون دل گلی به دست آورد و باد غیرت آن را پریشان کرد؛ طوطی‌ای به خیال شکر دل‌خوش بود که سیل فنا نقش امیدش را باطل کرد. بیت سوم صریح‌ترین است: نور چشمم، آن میوه دل، یادش گرامی؛ که چه آسان رفت و کار مرا دشوار کرد. بیت پایانی با زبان شطرنج از فرصتی می‌گوید که از دست رفت.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.