پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۳۶ دیوان حافظ

دست در حلقهٔ آن زلفِ دوتا نتوان کرد

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

آنچه در توان داری انجام بده و باقی را به تقدیر بسپار؛ حافظ می‌گوید هر کوششی لازم باشد در طلبت می‌کنم، اما قضا را نمی‌توان تغییر داد. فال تو می‌گوید آنچه با صد خون دل به دست آورده‌ای را به حرف و فسون بدخواهان رها نکن. برای دیدن حقیقت هم نگاهت را از کینه و طمع پاک کن، که در آینه جز با صفا نمی‌توان نگریست.

شاه‌بیت فال شما

آن‌چه سعی است، من اندر طلبت بنمایماین قَدَر هست که تغییرِ قضا نتوان کرد

متن کامل غزل

دست در حلقهٔ آن زلفِ دوتا نتوان کردتکیه بر عهدِ تو و بادِ صبا نتوان کرد

آن‌چه سعی است، من اندر طلبت بنمایماین قَدَر هست که تغییرِ قضا نتوان کرد

دامنِ دوست به صد خونِ دل افتاد به دستبه فُسوسی که کُنَد خصم، رها نتوان کرد

عارضش را به مَثَل ماهِ فلک نتوان گفتنسبتِ دوست به هر بی سر و پا نتوان کرد

سروبالایِ من آنگه که درآید به سَماعچه محل جامهٔ جان را که قبا نتوان کرد؟

نظرِ پاک توانَد رخِ جانان دیدنکه در آیینه نظر جز به صفا نتوان کرد

مشکلِ عشق نه در حوصلهٔ دانشِ ماستحلّ‌ِ این نکته بدین فکرِ خطا نتوان کرد

غیرتم کُشت که محبوبِ جهانی، لیکنروز و شب عربده با خلقِ خدا نتوان کرد

من چه گویم؟ که تو را نازکیِ طبعِ لطیفتا به حَدّیست که آهسته دعا نتوان کرد

بجز ابرویِ تو محرابِ دل حافظ نیستطاعتِ غیر تو در مذهبِ ما نتوان کرد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۳۷ است:

دل از من بُرد و روی از من نهان کردخدا را با که این بازی توان کرد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی با ردیف «نتوان کرد» در بیان محدودیت‌های عاشق. بیت دوم نکته‌ای فلسفی دارد: هر تلاشی لازم باشد در طلبت می‌کنم، اما قضا را نمی‌توان تغییر داد. بیت ششم از زیباترین ابیات است: تنها نگاه پاک می‌تواند روی جانان را ببیند، چنان‌که در آینه جز با صفا نمی‌توان نگریست. در بیت نهم لطافت یار را به جایی می‌رساند که حتی آهسته هم نمی‌توان برایش دعا کرد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.