پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۳۸ دیوان حافظ

یاد باد آن که ز ما وقتِ سفر یاد نکرد

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

ای صاحب فال، دلت برای کسی تنگ است که بی‌خداحافظی رفت و وقت سفر از تو یاد نکرد. حافظ هم با ردیف «یاد نکرد» از همین درد می‌گوید و ناله‌هایی کرده که فرهاد در کوه نکرد. فال تو صبر می‌خواهد، اما منتظر نماندن هم؛ شاید پیامی کوتاه از سوی تو فاصله را کم کند. نگذار دلخوری، یاد خوش روزهای با هم بودن را پاک کند.

شاه‌بیت فال شما

یاد باد آن که ز ما وقتِ سفر یاد نکردبه وداعی دلِ غم‌دیدهٔ ما شاد نکرد

متن کامل غزل

یاد باد آن که ز ما وقتِ سفر یاد نکردبه وداعی دلِ غم‌دیدهٔ ما شاد نکرد

آن جوان‌بخت که می‌زد رقمِ خیر و قبولبندهٔ پیر ندانم ز چه آزاد نکرد

کاغذین جامه به خونآب بشویم که فلکرهنمونیم به پایِ عَلَمِ داد نکرد

دل به امّیدِ صدایی که مگر در تو رسدناله‌ها کرد در این کوه که فرهاد نکرد

سایه تا بازگرفتی ز چمن مرغِ سحرآشیان در شِکَنِ طُرِّهٔ شمشاد نکرد

شاید ار پیکِ صبا، از تو بیاموزد کارزآن که چالاک‌تر از این حرکت، باد نکرد

کِلْکِ مَشّاطِهٔ صُنعَش نَکِشد نقشِ مرادهر که اقرار بدین حُسنِ خداداد نکرد

مطربا! پرده بگردان و بزن راهِ عراقکه بدین راه بشد یار و ز ما یاد نکرد

غزلیاتِ عراقی‌ست سرودِ حافظکه شنید این رهِ دل‌سوز که فریاد نکرد؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۳۹ است:

رو بر رَهَش نهادم و بر من گذر نکردصد لطف چشم داشتم و یک نظر نکرد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در یاد یاری که بی‌خداحافظی سفر کرد. یاد باد آن که وقت سفر از ما یاد نکرد و با وداعی دل غم‌دیده‌مان را شاد نکرد. بیت چهارم به داستان فرهاد اشاره دارد: دل به امید آن‌که صدایی به تو برسد، در این کوه ناله‌هایی کرد که فرهاد نکرد. در بیت‌های پایانی به «راه عراق» (نام پرده‌ای در موسیقی) اشاره می‌کند: یار از راه عراق رفت؛ و غزل‌های حافظ در این پرده سوزناک است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.