پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۱۳۸

یاد باد آن که ز ما وقتِ سفر یاد نکرد

یاد باد آن که ز ما وقتِ سفر یاد نکردبه وداعی دلِ غم‌دیدهٔ ما شاد نکرد

آن جوان‌بخت که می‌زد رقمِ خیر و قبولبندهٔ پیر ندانم ز چه آزاد نکرد

کاغذین جامه به خونآب بشویم که فلکرهنمونیم به پایِ عَلَمِ داد نکرد

دل به امّیدِ صدایی که مگر در تو رسدناله‌ها کرد در این کوه که فرهاد نکرد

سایه تا بازگرفتی ز چمن مرغِ سحرآشیان در شِکَنِ طُرِّهٔ شمشاد نکرد

شاید ار پیکِ صبا، از تو بیاموزد کارزآن که چالاک‌تر از این حرکت، باد نکرد

کِلْکِ مَشّاطِهٔ صُنعَش نَکِشد نقشِ مرادهر که اقرار بدین حُسنِ خداداد نکرد

مطربا! پرده بگردان و بزن راهِ عراقکه بدین راه بشد یار و ز ما یاد نکرد

غزلیاتِ عراقی‌ست سرودِ حافظکه شنید این رهِ دل‌سوز که فریاد نکرد؟

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

دلت برای کسی که دور شده تنگ است. شاید پیامی کوتاه بتواند فاصله را کم کند؛ منتظر نمان که او اول یاد کند.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی در یاد یاری که بی‌خداحافظی سفر کرد. یاد باد آن که وقت سفر از ما یاد نکرد و با وداعی دل غم‌دیده‌مان را شاد نکرد. بیت چهارم به داستان فرهاد اشاره دارد: دل به امید آن‌که صدایی به تو برسد، در این کوه ناله‌هایی کرد که فرهاد نکرد. در بیت‌های پایانی به «راه عراق» (نام پرده‌ای در موسیقی) اشاره می‌کند: یار از راه عراق رفت؛ و غزل‌های حافظ در این پرده سوزناک است.

شرح بیت‌ها

بیت ۱یاد باد آن که ز ما وقتِ سفر یاد نکرد / به وداعی دلِ غم‌دیدهٔ ما شاد نکرد

یاد باد آن که وقت سفر از ما یاد نکرد و با وداعی دل غم‌دیده ما را شاد نکرد.

بیت ۳کاغذین جامه به خونآب بشویم که فلک / رهنمونیم به پایِ عَلَمِ داد نکرد

جامه کاغذی (نشان دادخواهی) را با خونابه می‌شویم، که فلک مرا به پای علم عدالت راهنمایی نکرد.

بیت ۴دل به امّیدِ صدایی که مگر در تو رسد / ناله‌ها کرد در این کوه که فرهاد نکرد

دل به امید صدایی که شاید به تو برسد، در این کوه ناله‌هایی کرد که فرهاد نکرد.

بیت ۸مطربا! پرده بگردان و بزن راهِ عراق / که بدین راه بشد یار و ز ما یاد نکرد

ای مطرب، پرده را بگردان و راه عراق بزن، که یار از این راه رفت و از ما یاد نکرد.

معنی واژه‌ها

رقم خیر زدن
حکم نیکی نوشتن
کاغذین جامه
لباس کاغذی دادخواهان
خوناب
اشک خونین
علم داد
پرچم عدالت
طره شمشاد
شاخه‌های شمشاد
مشاطه
آرایشگر
راه عراق
پرده‌ای در موسیقی ایرانی