پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۴۰ دیوان حافظ

دلبر بِرَفت و دلشدگان را خبر نکرد

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

کسی بی‌خبر رفته و تو نمی‌دانی گناه از بخت توست یا او از راه جوانمردی نرفته است. فال تو می‌گوید خودت را سرزنش نکن؛ حافظ می‌گوید هر کس روی یار را دید، چشم مرا بوسید، زیرا دل بستن من از روی بینش بود. محبتی که با نگاه درست پا گرفته، ارزشش کم نمی‌شود. صبر کن؛ آنچه باید روشن شود، روشن می‌شود.

شاه‌بیت فال شما

هر کس که دید رویِ تو بوسید چشمِ منکاری که کرد دیدهٔ من، بی‌نظر نکرد

متن کامل غزل

دلبر بِرَفت و دلشدگان را خبر نکردیادِ حریفِ شهر و رفیقِ سفر نکرد

یا بختِ من طریقِ مروت فروگذاشتیا او به شاهراهِ طریقت گذر نکرد

گفتم مگر به گریه دلش مهربان کنمچون سخت بود در دلِ سنگش اثر نکرد

شوخی مکن که مرغِ دلِ بی‌قرارِ منسودایِ دامِ عاشقی از سر به درنکرد

هر کس که دید رویِ تو بوسید چشمِ منکاری که کرد دیدهٔ من، بی‌نظر نکرد

من ایستاده تا کُنَمَش جان فدا چو شمعاو خود گذر به ما چو نسیمِ سحر نکرد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۴۱ است:

دیدی ای دل که غمِ عشق دگربار چه کرد؟چون بشد دلبر و با یارِ وفادار چه کرد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی کوتاه در رفتن ناگهانی یار. دلبر رفت و دلشدگان را خبر نکرد؛ نه یاد همنشین شهر کرد و نه یاد رفیق سفر. حافظ نمی‌داند گناه از بخت خودش است یا یار از راه جوانمردی نرفته است. در بیت پنجم نکته‌ای لطیف دارد: هر کس روی تو را دید چشم مرا بوسید، زیرا چشم من کاری از روی بصیرت کرد. بیت ششم تقریباً همان بیت پنجم غزل پیشین است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.