پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۴۳ دیوان حافظ

سال‌ها دل طلبِ جامِ جم از ما می‌کرد

تعبیر فال

پیام کلی: امید

از مشهورترین و ژرف‌ترین غزل‌های حافظ به فال تو آمده است: «سال‌ها دل طلب جام جم از ما می‌کرد، وآنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می‌کرد». آنچه در جست‌وجویش هستی در درون خودت است. به جای جست‌وجو در بیرون و تمنا از دیگران، به توانایی‌ها و دانایی درونت اعتماد کن. حافظ می‌گوید اگر فیض الهی مدد کند، دیگران هم می‌توانند کار مسیحا را بکنند.

شاه‌بیت فال شما

سال‌ها دل طلبِ جامِ جم از ما می‌کردوآنچه خود داشت ز بیگانه تمنّا می‌کرد

متن کامل غزل

سال‌ها دل طلبِ جامِ جم از ما می‌کردوآنچه خود داشت ز بیگانه تمنّا می‌کرد

گوهری کز صدفِ کون و مکان بیرون استطلب از گمشدگانِ لبِ دریا می‌کرد

مشکلِ خویش بَرِ پیرِ مُغان بُردم دوشکاو به تأییدِ نظر حلّ‌ِ معمّا می‌کرد

دیدمش خُرَّم و خندان قدحِ باده به دستواندر آن آینه صد گونه تماشا می‌کرد

گفتم این جامِ جهان‌بین به تو کِی داد حکیم؟گفت آن روز که این گنبدِ مینا می‌کرد

بی‌دلی در همه‌احوال خدا با او بوداو نمی‌دیدش و از دور خدارا می‌کرد

این‌همه شعبدهٔ خویش که می‌کرد اینجاسامری پیشِ عصا و یدِ بیضا می‌کرد

گفت آن یار کز او گشت سرِ دار بلندجُرمش این بود که اسرار هویدا می‌کرد

فیضِ روحُ‌القُدُس ار باز مدد فرمایددیگران هم بکنند آن‌چه مسیحا می‌کرد

گفتمش سلسلهٔ زلفِ بُتان از پیِ چیست؟گفت حافظ گله‌ای از دلِ شیدا می‌کرد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۴۴ است:

به سِرِّ جامِ جم آنگه نظر توانی کردکه خاکِ میکده کُحلِ بَصَر توانی کرد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از مشهورترین و عرفانی‌ترین غزل‌های حافظ. دل سال‌ها جام جم (جام جهان‌نما) را از ما می‌خواست و آنچه خود داشت از بیگانه تمنا می‌کرد؛ یعنی حقیقت در درون انسان است. حافظ مشکلش را نزد پیر مغان برد و او را خرم با جام باده دید که در آن صد گونه تماشا می‌کرد. بیت ششم ژرف است: خدا در همه حال با آن بی‌دل بود، اما او نمی‌دیدش و از دور خدا را می‌خواند. بیت هشتم به منصور حلاج اشاره دارد که جرمش آشکار کردن اسرار بود.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.