پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۴۴ دیوان حافظ

به سِرِّ جامِ جم آنگه نظر توانی کرد

تعبیر فال

پیام کلی: پند

حقیقت پنهان نیست؛ غبار ذهن و دلبستگی‌ها مانع دیدنش می‌شوند. حافظ می‌گوید جمال یار نقاب و پرده ندارد، تو غبار راه را بنشان تا بتوانی ببینی. فال تو پند می‌دهد با فروتنی و رها کردن خواسته‌های کوچک، راه را روشن کنی. تا از خانه عادت‌ها و هوس‌ها بیرون نروی، به کوی مقصود نمی‌رسی؛ اما اگر برسی، خاک را زر می‌کنی.

شاه‌بیت فال شما

جمالِ یار ندارد نقاب و پرده ولیغبارِ رَه بِنِشان تا نظر توانی کرد

متن کامل غزل

به سِرِّ جامِ جم آنگه نظر توانی کردکه خاکِ میکده کُحلِ بَصَر توانی کرد

مباش بی می و مُطرب که زیرِ طاقِ سپهربدین ترانه غم از دل به در توانی کرد

گُلِ مرادِ تو آنگه نقاب بُگْشایدکه خدمتش چو نسیمِ سحر توانی کرد

گدایی درِ میخانه طُرفه اِکسیریستگر این عمل بِکُنی، خاکْ زر توانی کرد

به عزمِ مرحلهٔ عشق پیش نِه قدمیکه سودها کنی ار این سفر توانی کرد

تو کز سرایِ طبیعت نمی‌روی بیرونکجا به کویِ طریقت گذر توانی کرد

جمالِ یار ندارد نقاب و پرده ولیغبارِ رَه بِنِشان تا نظر توانی کرد

بیا که چارهٔ ذوقِ حضور و نظم اموربه فیض‌بخشیِ اهلِ نظر توانی کرد

ولی تو تا لبِ معشوق و جامِ مِی خواهیطمع مدار که کارِ دگر توانی کرد

دلا ز نورِ هدایت گر آگهی یابیچو شمع، خنده‌زنان تَرکِ سر توانی کرد

گر این نصیحتِ شاهانه بشنوی حافظبه شاهراهِ حقیقت گذر توانی کرد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۴۵ است:

چه مستی است ندانم که رو به ما آوردکه بود ساقی و این باده از کجا آورد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی پندآموز که ادامه معنایی غزل پیشین است: وقتی می‌توانی به راز جام جم پی ببری که خاک میکده را سرمه چشم کنی؛ یعنی با فروتنی بینا شوی. بیت چهارم مشهور است: گدایی در میخانه اکسیری شگفت است که خاک را زر می‌کند. بیت ششم پرسشی بنیادی است: تو که از خانه طبیعت (خواهش‌های نفس) بیرون نمی‌روی، چگونه به کوی طریقت گذر می‌کنی؟ بیت هفتم ژرف است: جمال یار پرده ندارد، تو غبار راه را بنشان تا ببینی.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.