پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۵۴ دیوان حافظ

راهی بزن که آهی بر سازِ آن توان زد

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، برای رسیدن به آنچه واقعاً می‌خواهی باید با تمام وجود وارد شوی؛ حافظ می‌گوید عشق است و نخستین شرطش جان است. نیمه‌کاره و محتاطانه نمی‌توان به مقصد رسید. فال تو پند می‌دهد ریا و ظاهرسازی را کنار بگذاری و راز دلت را با کسانی در میان بگذاری که اهل آن‌اند. اگر سر بر آستان دوست بگذاری، سربلند می‌شوی.

شاه‌بیت فال شما

اهلِ نظر دو عالم در یک نظر ببازندعشق است و داوِ اول بر نقدِ جان توان زد

متن کامل غزل

راهی بزن که آهی بر سازِ آن توان زدشعری بخوان که با او رَطلِ گران توان زد

بر آستانِ جانان گر سر توان نهادنگلبانگِ سربلندی بر آسمان توان زد

قَدِّ خمیدهٔ ما سهلت نماید امابر چشمِ دشمنان تیر، از این کمان توان زد

در خانقه نگنجد اسرارِ عشقبازیجامِ میِ مُغانه هم با مُغان توان زد

درویش را نباشد برگِ سرایِ سلطانماییم و کهنه دلقی کآتش در آن توان زد

اهلِ نظر دو عالم در یک نظر ببازندعشق است و داوِ اول بر نقدِ جان توان زد

گر دولتِ وصالت خواهد دری گشودنسرها بدین تَخَیُّل بر آستان توان زد

عشق و شباب و رندی مجموعهٔ مراد استچون جمع شد معانی گویِ بیان توان زد

شد رهزنِ سلامت زلفِ تو وین عجب نیستگر راهزن تو باشی صد کاروان توان زد

حافظ به حَقِّ قرآن کز شِید و زرق بازآیباشد که گویِ عیشی در این جهان توان زد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۵۵ است:

اگر روم ز پِی‌اش فتنه‌ها برانگیزدور از طلب بنشینم به کینه برخیزد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی شاد با ردیف «توان زد». حافظ از مطرب می‌خواهد راهی بزند که بشود با آن آه کشید و شعری بخواند که بتوان با آن پیمانه‌ای سر کشید. بیت چهارم مشهور است: اسرار عشق‌بازی در خانقاه نمی‌گنجد؛ جام می مغانه را با مغان باید زد. بیت ششم ژرف است: اهل نظر دو عالم را در یک نگاه می‌بازند؛ عشق است و نخستین شرط آن جان است. بیت پایانی پند رهایی از ریاست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.