پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۱۵۵

اگر روم ز پِی‌اش فتنه‌ها برانگیزد

اگر روم ز پِی‌اش فتنه‌ها برانگیزدور از طلب بنشینم به کینه برخیزد

و گر به رهگذری یک دَم از وفاداریچو گَرد در پِی‌اش افتم چو باد بُگْریزد

و گر کنم طلبِ نیم بوسه صد افسوسز حُقِّهٔ دهنش چون شکر فرو ریزد

من آن فریب که در نرگسِ تو می‌بینمبس آبروی که با خاک ره برآمیزد

فراز و شیب بیابان عشق، دامِ بلاستکجاست شیردلی کز بلا نپرهیزد

تو عمر خواه و صبوری که چرخِ شعبده بازهزار بازی از این طُرفه‌تر برانگیزد

بر آستانهٔ تسلیم سر بِنِه حافظکه گر ستیزه کنی، روزگار بستیزد

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

با شرایطی که در اختیارت نیست نجنگ. صبر کن و بپذیر؛ روزگار بازی‌های بسیاری دارد و این وضعیت هم تغییر خواهد کرد.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی در ناسازگاری یار و پند تسلیم. اگر دنبالش بروم فتنه برمی‌انگیزد و اگر از طلب بنشینم به کینه برمی‌خیزد؛ اگر در راهی چون گرد دنبالش بیفتم، مانند باد می‌گریزد. بیت پنجم دعوت به دلیری است: فراز و نشیب بیابان عشق دام بلاست؛ شیردلی کجاست که از بلا نپرهیزد؟ دو بیت پایانی پند اصلی‌اند: عمر بخواه و صبوری کن، که چرخ هزار بازی شگفت‌تر دارد؛ و سر بر آستان تسلیم بنه، که اگر ستیزه کنی روزگار با تو می‌ستیزد.

شرح بیت‌ها

بیت ۱اگر روم ز پِی‌اش فتنه‌ها برانگیزد / ور از طلب بنشینم به کینه برخیزد

اگر دنبالش بروم فتنه‌ها برمی‌انگیزد و اگر از طلب بنشینم به کینه برمی‌خیزد.

بیت ۲و گر به رهگذری یک دَم از وفاداری / چو گَرد در پِی‌اش افتم چو باد بُگْریزد

و اگر در راهی یک دم از وفاداری مانند گرد دنبالش بیفتم، مانند باد می‌گریزد.

بیت ۵فراز و شیب بیابان عشق، دامِ بلاست / کجاست شیردلی کز بلا نپرهیزد

فراز و نشیب بیابان عشق دام بلاست؛ کجاست شیردلی که از بلا نپرهیزد؟

بیت ۶تو عمر خواه و صبوری که چرخِ شعبده باز / هزار بازی از این طُرفه‌تر برانگیزد

تو عمر و صبر بخواه، که چرخ شعبده‌باز هزار بازی شگفت‌تر از این برمی‌انگیزد.

بیت ۷بر آستانهٔ تسلیم سر بِنِه حافظ / که گر ستیزه کنی، روزگار بستیزد

حافظ، سر بر آستانه تسلیم بنه، که اگر ستیزه کنی، روزگار با تو می‌ستیزد.

معنی واژه‌ها

فتنه
آشوب
حقه دهان
دهان کوچک چون صندوقچه
نرگس
چشم
فراز و شیب
بالا و پایین
طرفه
شگفت
ستیزه
جنگ و جدال