پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۵۵ دیوان حافظ

اگر روم ز پِی‌اش فتنه‌ها برانگیزد

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

با شرایطی درگیری که در اختیار تو نیست: اگر دنبالش بروی می‌گریزد و اگر بنشینی به کینه برمی‌خیزد. حافظ پند روشنی دارد: عمر بخواه و صبوری کن، که چرخ شعبده‌باز هزار بازی شگفت‌تر در آستین دارد. فال تو می‌گوید بر آستانه تسلیم سر بنه و با روزگار ستیزه نکن؛ این وضعیت هم تغییر می‌کند. صبر، کلید این فال است.

شاه‌بیت فال شما

تو عمر خواه و صبوری که چرخِ شعبده بازهزار بازی از این طُرفه‌تر برانگیزد

متن کامل غزل

اگر روم ز پِی‌اش فتنه‌ها برانگیزدور از طلب بنشینم به کینه برخیزد

و گر به رهگذری یک دَم از وفاداریچو گَرد در پِی‌اش افتم چو باد بُگْریزد

و گر کنم طلبِ نیم بوسه صد افسوسز حُقِّهٔ دهنش چون شکر فرو ریزد

من آن فریب که در نرگسِ تو می‌بینمبس آبروی که با خاک ره برآمیزد

فراز و شیب بیابان عشق، دامِ بلاستکجاست شیردلی کز بلا نپرهیزد

تو عمر خواه و صبوری که چرخِ شعبده بازهزار بازی از این طُرفه‌تر برانگیزد

بر آستانهٔ تسلیم سر بِنِه حافظکه گر ستیزه کنی، روزگار بستیزد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۵۶ است:

به حسن و خُلق و وفا کس به یارِ ما نرسدتو را در این سخن، انکارِ کارِ ما نرسد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ناسازگاری یار و پند تسلیم. اگر دنبالش بروم فتنه برمی‌انگیزد و اگر از طلب بنشینم به کینه برمی‌خیزد؛ اگر در راهی چون گرد دنبالش بیفتم، مانند باد می‌گریزد. بیت پنجم دعوت به دلیری است: فراز و نشیب بیابان عشق دام بلاست؛ شیردلی کجاست که از بلا نپرهیزد؟ دو بیت پایانی پند اصلی‌اند: عمر بخواه و صبوری کن، که چرخ هزار بازی شگفت‌تر دارد؛ و سر بر آستان تسلیم بنه، که اگر ستیزه کنی روزگار با تو می‌ستیزد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.