پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۵۶ دیوان حافظ

به حسن و خُلق و وفا کس به یارِ ما نرسد

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

کسی یا چیزی که به آن دل بسته‌ای در خوبی و وفا بی‌همتاست و حافظ می‌گوید هزار نقش از قلم آفرینش برآید، هیچ‌کدام به دلپذیری آن نیست. فال تو می‌گوید از حسادت دیگران نرنج و مطمئن باش؛ به دل امیدوار بدی نمی‌رسد. و پند بزرگ این غزل را به کار ببند: چنان زندگی کن که اگر خاک راه شوی، از تو غباری به دل کسی ننشیند.

شاه‌بیت فال شما

دلا ز رنجِ حسودان مرنج و واثق باشکه بد به خاطرِ امیدوارِ ما نرسد

متن کامل غزل

به حسن و خُلق و وفا کس به یارِ ما نرسدتو را در این سخن، انکارِ کارِ ما نرسد

اگرچه حُسن‌فروشان به جلوه آمده‌اندکسی به حُسن و ملاحت به یارِ ما نرسد

به حق صحبت دیرین که هیچ محرمِ رازبه یارِ یک جهت حق‌گزارِ ما نرسد

هزار نقش برآید ز کِلکِ صُنع و یکیبه دلپذیری نقشِ نگارِ ما نرسد

هزار نقد به بازارِ کائنات آرندیکی به سکهٔ صاحب عیارِ ما نرسد

دریغ قافله عمر کآنچنان رفتندکه گَردشان به هوایِ دیارِ ما نرسد

دلا ز رنجِ حسودان مرنج و واثق باشکه بد به خاطرِ امیدوارِ ما نرسد

چنان بِزی که اگر خاکِ ره شوی کس راغبارِ خاطری از رهگذارِ ما نرسد

بسوخت حافظ و ترسم که شرحِ قصهٔ اوبه سمعِ پادشهِ کامگارِ ما نرسد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۵۷ است:

هر که را با خطِ سبزت سرِ سودا باشدپای از این دایره بیرون نَنِهَد تا باشد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ستایش یار بی‌همتا و پندی مشهور در زیستن. در زیبایی و اخلاق و وفا کسی به یار ما نمی‌رسد. هزار نقش از قلم آفرینش برمی‌آید و هیچ‌کدام به دلپذیری نقش یار ما نیست. بیت ششم حسرت یاران رفته است: دریغ کاروان عمر که چنان رفتند که گردشان هم به دیار ما نرسد. بیت هشتم از پرکاربردترین پندهای حافظ است: چنان زندگی کن که اگر خاک راه شوی، از رهگذر ما غبار خاطری به کسی نرسد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.