پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۵۸ دیوان حافظ

من و انکارِ شراب! این چه حکایت باشد؟

تعبیر فال

پیام کلی: پند

همه نمی‌توانند راهی را که برگزیده‌ای بفهمند و این عیب آنان نیست. حافظ می‌گوید اگر زاهد راه به رندی نمی‌برد معذور است، چون عشق کاری است که به هدایت بستگی دارد. فال تو پند می‌دهد که به راه دلت ادامه دهی، اما دیگران را هم سرزنش نکنی. داوری نهایی با لطف خداست: ببینیم با خودپسندی یار است یا با نیاز.

شاه‌بیت فال شما

زاهد ار راه به رندی نَبَرَد معذور استعشق کاری‌ست که موقوف هدایت باشد

متن کامل غزل

من و انکارِ شراب! این چه حکایت باشد؟غالباً این قَدَرَم عقل و کِفایت باشد

تا به غایت رهِ میخانه نمی‌دانستمور نه مستوری ما تا به چه غایت باشد

زاهد و عجب و نماز و من و مستی و نیازتا تو را خود ز میان با که عنایت باشد

زاهد ار راه به رندی نَبَرَد معذور استعشق کاری‌ست که موقوف هدایت باشد

من که شب‌ها رهِ تقوا زده‌ام با دف و چنگاین زمان سر به ره آرَم؟ چه حکایت باشد!

بندهٔ پیرِ مغانم که ز جهلم بِرَهانْدپیرِ ما هر چه کُنَد عینِ عنایت باشد

دوش از این غصه نَخُفتَم که رفیقی می‌گفت«حافظ ار مست بُوَد جایِ شکایت باشد»

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۵۹ است:

نقدِ صوفی نه همه صافیِ بی‌غَش باشدای بسا خرقه که مُستوجبِ آتش باشد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی طنزآمیز در دفاع از رندی. من و انکار شراب؟ این چه حرفی است؛ این قدر عقل دارم. بیت سوم تقابل مشهور را پیش می‌کشد: زاهد با خودپسندی و نماز، من با مستی و نیاز؛ ببینیم لطف تو با کدام است. بیت چهارم ژرف‌ترین بیت است: اگر زاهد راه به رندی نمی‌برد معذور است، زیرا عشق کاری است که به هدایت الهی وابسته است. در پایان از طعنه رفیقی می‌گوید که مستی حافظ را جای شکایت می‌دانست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.