پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۵۹ دیوان حافظ

نقدِ صوفی نه همه صافیِ بی‌غَش باشد

تعبیر فال

پیام کلی: پند

آدم‌ها و کارها در آزمون روزگار شناخته می‌شوند؛ حافظ می‌گوید خوش است اگر محک تجربه به میان آید تا هر که غش دارد رسوا شود. فال تو می‌گوید برای نیتت به حرف و ظاهر اکتفا نکن و بگذار زمان درستی‌اش را نشان دهد. راحت‌طلبی به مقصد نمی‌رسد؛ عاشقی کار بلاکشان است. غم دنیا را هم بیش از این نخور؛ حیف است دل دانا آشفته باشد.

شاه‌بیت فال شما

خوش بُوَد گر محکِ تجربه آید به میانتا سیه‌روی شود هر که در او غَش باشد

متن کامل غزل

نقدِ صوفی نه همه صافیِ بی‌غَش باشدای بسا خرقه که مُستوجبِ آتش باشد

صوفیِ ما که ز وِردِ سحری مست شدیشامگاهش نگران باش که سرخوش باشد

خوش بُوَد گر محکِ تجربه آید به میانتا سیه‌روی شود هر که در او غَش باشد

خَطِّ ساقی گر از این گونه زند نقش بر آبای بسا رُخ که به خونآبه مُنَقَّش باشد

ناز‌پروردِ تَنَعُّم نبَرَد راه به دوستعاشقی شیوهٔ رندانِ بلاکش باشد

غمِ دنیای دَنی چند خوری؟ باده بخورحیف باشد دلِ دانا که مُشَوَّش باشد

دلق و سجادهٔ حافظ ببَرَد باده‌فروشگر شرابش ز کفِ ساقی مَه‌وَش باشد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۶۰ است:

خوش است خلوت اگر یار یارِ من باشدنه من بسوزم و او شمعِ انجمن باشد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در نقد ریاکاری و ستایش آزمون. سرمایه صوفی همه‌اش ناب و بی‌غش نیست؛ بسا خرقه که سزاوار آتش است. بیت سوم از پندهای مشهور حافظ است: خوش است اگر محک تجربه به میان آید تا هر کس غش دارد رسوا شود. بیت پنجم نیز مشهور است: نازپرورده خوش‌گذرانی راه به دوست نمی‌برد؛ عاشقی شیوه رندان بلاکش است. بیت ششم پندی آرامش‌بخش دارد: حیف است دل دانا پریشان باشد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.