پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۶۵ دیوان حافظ

مرا مِهر سیَه چشمان ز سر بیرون نخواهد شد

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

از پرکاربردترین بیت‌های دیوان پاسخ نیت توست: «شراب لعل و جای امن و یار مهربان ساقی؛ دلا کی به شود کارت اگر اکنون نخواهد شد». اسباب خوشی و آرامش برایت فراهم است: امنیت، همراهی مهربان و فرصت. اگر اکنون قدرش را ندانی، کی خواهی دانست؟ حافظ می‌گوید آنچه روز ازل قسمت شد، دگرگون نمی‌شود؛ با قسمت خوشت آشتی کن و آن را دریاب.

شاه‌بیت فال شما

شرابِ لعل و جایِ امن و یارِ مهربان ساقیدلا کی بِه شود کارت اگر اکنون نخواهد شد

متن کامل غزل

مرا مِهر سیَه چشمان ز سر بیرون نخواهد شدقضای آسمان است این و دیگرگون نخواهد شد

رقیب آزارها فرمود و جایِ آشتی نگذاشتمگر آهِ سحرخیزان سویِ گردون نخواهد شد؟

مرا روزِ ازل کاری به جز رندی نفرمودندهر آن قسمت که آن جا رفت از آن افزون نخواهد شد

خدا را محتسب ما را به فریادِ دَف و نِی بخشکه سازِ شرع از این افسانه بی‌قانون نخواهد شد

مجالِ من همین باشد که پنهان عشقِ او ورزمکنار و بوس و آغوشش چه گویم چون نخواهد شد

شرابِ لعل و جایِ امن و یارِ مهربان ساقیدلا کی بِه شود کارت اگر اکنون نخواهد شد

مشوی ای دیده نقشِ غم ز لوحِ سینهٔ حافظکه زخمِ تیغِ دلدار است و رنگِ خون نخواهد شد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۶۶ است:

روزِ هجران و شبِ فُرقَتِ یار آخر شدزدم این فال و گذشت اختر و کار آخر شد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در پذیرش سرنوشت و غنیمت شمردن حال. مهر سیه‌چشمان از سرم بیرون نمی‌رود؛ این قضای آسمان است و دگرگون نمی‌شود. بیت سوم از ابیات مشهور درباره تقدیر است: روز ازل جز رندی کاری به من ندادند؛ هر قسمتی آن‌جا رفت افزون نمی‌شود. بیت ششم از پرکاربردترین ابیات دیوان است: شراب لعل و جای امن و یار مهربان؛ ای دل، اگر اکنون کارت خوب نشود، کی خواهد شد؟

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.