حافظ · غزل شماره ۱۶۵
مرا مِهر سیَه چشمان ز سر بیرون نخواهد شد
مرا مِهر سیَه چشمان ز سر بیرون نخواهد شدقضای آسمان است این و دیگرگون نخواهد شد
رقیب آزارها فرمود و جایِ آشتی نگذاشتمگر آهِ سحرخیزان سویِ گردون نخواهد شد؟
مرا روزِ ازل کاری به جز رندی نفرمودندهر آن قسمت که آن جا رفت از آن افزون نخواهد شد
خدا را محتسب ما را به فریادِ دَف و نِی بخشکه سازِ شرع از این افسانه بیقانون نخواهد شد
مجالِ من همین باشد که پنهان عشقِ او ورزمکنار و بوس و آغوشش چه گویم چون نخواهد شد
شرابِ لعل و جایِ امن و یارِ مهربان ساقیدلا کی بِه شود کارت اگر اکنون نخواهد شد
مشوی ای دیده نقشِ غم ز لوحِ سینهٔ حافظکه زخمِ تیغِ دلدار است و رنگِ خون نخواهد شد
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
اکنون همه چیز برای خوشی فراهم است: امنیت، آرامش و همراهی مهربان. اگر حالا قدرش را ندانی، کی خواهی دانست؟
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در پذیرش سرنوشت و غنیمت شمردن حال. مهر سیهچشمان از سرم بیرون نمیرود؛ این قضای آسمان است و دگرگون نمیشود. بیت سوم از ابیات مشهور درباره تقدیر است: روز ازل جز رندی کاری به من ندادند؛ هر قسمتی آنجا رفت افزون نمیشود. بیت ششم از پرکاربردترین ابیات دیوان است: شراب لعل و جای امن و یار مهربان؛ ای دل، اگر اکنون کارت خوب نشود، کی خواهد شد؟
شرح بیتها
بیت ۱مرا مِهر سیَه چشمان ز سر بیرون نخواهد شد / قضای آسمان است این و دیگرگون نخواهد شد
مهر سیهچشمان از سرم بیرون نمیرود؛ این قضای آسمان است و دگرگون نخواهد شد.
بیت ۳مرا روزِ ازل کاری به جز رندی نفرمودند / هر آن قسمت که آن جا رفت از آن افزون نخواهد شد
روز ازل جز رندی کاری به من نسپردند؛ هر قسمتی که آنجا رفت، بیشتر نخواهد شد.
بیت ۴خدا را محتسب ما را به فریادِ دَف و نِی بخش / که سازِ شرع از این افسانه بیقانون نخواهد شد
ای محتسب، به خاطر خدا ما را برای بانگ دف و نی ببخش، که ساز شرع با این افسانه بیقانون نمیشود.
بیت ۶شرابِ لعل و جایِ امن و یارِ مهربان ساقی / دلا کی بِه شود کارت اگر اکنون نخواهد شد
شراب لعل و جای امن و ساقی یار مهربان؛ ای دل، اگر اکنون کارت بهتر نشود، کی خواهد شد؟
معنی واژهها
- سیهچشمان
- زیبارویان
- قضا
- تقدیر
- سحرخیزان
- شبزندهداران
- قانون
- نام سازی زهی؛ و نیز قاعده
- لوح
- صفحه