پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۷ دیوان حافظ

سینه از آتش دل، در غمِ جانانه بسوخت

تعبیر فال

پیام کلی: پند

مدتی است در آتش دلتنگی یا غمی می‌سوزی؛ چنان که حافظ می‌گوید حتی شمع و بیگانگان هم دلشان برایش سوخت. این فال یادآوری می‌کند که غم تو دیده شده و تنها نیستی. اما پند بیت آخر مهم است: قصه‌ها و گله‌های گذشته را کوتاه کن و دمی را که داری دریاب؛ شب با افسانه گذشت و شمع سوخت. از امروز شروع کن تا کارت سامان بگیرد.

شاه‌بیت فال شما

ترک افسانه بگو حافظ و مِی نوش دمیکه نَخُفتیم شب و شمع به افسانه بسوخت

متن کامل غزل

سینه از آتش دل، در غمِ جانانه بسوختآتشی بود در این خانه که کاشانه بسوخت

تنم از واسطهٔ دوریِ دلبر بگداختجانم از آتشِ مهرِ رخِ جانانه بسوخت

سوزِ دل بین که ز بس آتش اشکم، دلِ شمعدوش بر من ز سرِ مِهر، چو پروانه بسوخت

آشنایی نه غریب است که دلسوزِ من استچون من از خویش برفتم، دلِ بیگانه بسوخت

خرقهٔ زهدِ مرا، آبِ خرابات ببُردخانهٔ عقلِ مرا، آتشِ میخانه بسوخت

چون پیاله دلم از توبه که کردم بشکستهمچو لاله، جگرم بی می و خُمخانه بسوخت

ماجرا کم کن و بازآ که مرا مردمِ چشمخرقه از سر به درآورد و به شکرانه بسوخت

ترک افسانه بگو حافظ و مِی نوش دمیکه نَخُفتیم شب و شمع به افسانه بسوخت

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۸ است:

ساقیا آمدنِ عید مبارک بادتوان مَواعید که کردی مَرَوَد از یادت

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی سوزناک با ردیف «بسوخت». آتش دل عاشق نه‌تنها سینه که همه خانه را سوزانده؛ دوری از دلبر تن را گداخته و مهر روی او جان را. حتی شمع از سر دلسوزی بر او پروانه‌وار سوخت و بیگانگان هم دلشان برای او سوخت. خرقه زهد را آب خرابات برد و خانه عقل را آتش میخانه سوزاند. بیت پایانی به کوتاهی سخن و غنیمت شمردن دم فرا می‌خواند: شمع در افسانه‌گویی ما تا صبح سوخت.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.