پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۷۱ دیوان حافظ

دوش از جنابِ آصف، پیکِ بشارت آمد

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

ای صاحب فال، پیک بشارت رسیده است. حافظ می‌گوید وقت آبادانی ویرانه دل آمده و در بیت پایانی ندا می‌دهد: «هان ای زیان‌رسیده، وقت تجارت آمد». اگر پیش‌تر ضرر کرده‌ای یا فرصتی را از دست داده‌ای، اکنون وقت جبران است. با فروتنی اما با همت پیش برو؛ مور هم با همتش به پای تخت سلیمان رسید. وقت را دریاب.

شاه‌بیت فال شما

دریاست مجلسِ او، دَریاب وقت و دُر یابهان ای زیان‌رسیده وقتِ تجارت آمد

متن کامل غزل

دوش از جنابِ آصف، پیکِ بشارت آمدکز حضرتِ سلیمان، عشرت اشارت آمد

خاکِ وجود ما را، از آبِ دیده گِل کنویران‌سرایِ دل را، گاهِ عمارت آمد

این شرحِ بی‌نهایت، کز زلفِ یار گفتندحرفی‌ست از هزاران، کاَندر عبارت آمد

عیبم بپوش زنهار، ای خرقهٔ مِی‌آلودکآن پاکْ پاک‌دامن، بهرِ زیارت آمد

امروز جایِ هر کس، پیدا شود ز خوبانکآن ماهِ مجلس‌افروز، اندر صدارت آمد

بر تختِ جم که تاجش، معراجِ آسمان استهمّت نگر که موری، با آن حقارت آمد

از چشمِ شوخش ای دل! ایمانِ خود نگه دارکآن جادویِ کمانکش، بر عزمِ غارت آمد

آلوده‌ای تو حافظ، فیضی ز شاه درخواهکآن عنصرِ سَماحت، بهرِ طهارت آمد

دریاست مجلسِ او، دَریاب وقت و دُر یابهان ای زیان‌رسیده وقتِ تجارت آمد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۷۲ است:

عشقِ تو نهالِ حیرت آمدوصلِ تو کمالِ حیرت آمد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در مژده و ستایش. دیشب از جانب آصف (وزیر) پیک بشارت آمد که از حضرت سلیمان (پادشاه) فرمان شادی رسید. در اشارات حافظ، آصف و سلیمان کنایه از وزیر و پادشاه زمان‌اند. بیت دوم امیدبخش است: خاک وجودمان را با اشک گل کن، که وقت آبادانی ویرانه دل رسید. بیت ششم تمثیل مور و سلیمان است: ببین همت مور را که با آن حقارت به پای تخت جم آمد. بیت پایانی پندی مشهور است: مجلس او دریاست؛ فرصت را دریاب که وقت تجارت رسید.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.