پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۱۷۱

دوش از جنابِ آصف، پیکِ بشارت آمد

دوش از جنابِ آصف، پیکِ بشارت آمدکز حضرتِ سلیمان، عشرت اشارت آمد

خاکِ وجود ما را، از آبِ دیده گِل کنویران‌سرایِ دل را، گاهِ عمارت آمد

این شرحِ بی‌نهایت، کز زلفِ یار گفتندحرفی‌ست از هزاران، کاَندر عبارت آمد

عیبم بپوش زنهار، ای خرقهٔ مِی‌آلودکآن پاکْ پاک‌دامن، بهرِ زیارت آمد

امروز جایِ هر کس، پیدا شود ز خوبانکآن ماهِ مجلس‌افروز، اندر صدارت آمد

بر تختِ جم که تاجش، معراجِ آسمان استهمّت نگر که موری، با آن حقارت آمد

از چشمِ شوخش ای دل! ایمانِ خود نگه دارکآن جادویِ کمانکش، بر عزمِ غارت آمد

آلوده‌ای تو حافظ، فیضی ز شاه درخواهکآن عنصرِ سَماحت، بهرِ طهارت آمد

دریاست مجلسِ او، دَریاب وقت و دُر یابهان ای زیان‌رسیده وقتِ تجارت آمد

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

فرصتی بزرگ در راه است؛ اگر پیش‌تر ضرر کرده‌ای، اکنون وقت جبران است. با فروتنی اما با همت پیش برو.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی در مژده و ستایش. دیشب از جانب آصف (وزیر) پیک بشارت آمد که از حضرت سلیمان (پادشاه) فرمان شادی رسید. در اشارات حافظ، آصف و سلیمان کنایه از وزیر و پادشاه زمان‌اند. بیت دوم امیدبخش است: خاک وجودمان را با اشک گل کن، که وقت آبادانی ویرانه دل رسید. بیت ششم تمثیل مور و سلیمان است: ببین همت مور را که با آن حقارت به پای تخت جم آمد. بیت پایانی پندی مشهور است: مجلس او دریاست؛ فرصت را دریاب که وقت تجارت رسید.

شرح بیت‌ها

بیت ۱دوش از جنابِ آصف، پیکِ بشارت آمد / کز حضرتِ سلیمان، عشرت اشارت آمد

دیشب از درگاه آصف پیک مژده آمد که از حضرت سلیمان فرمان شادی رسید.

بیت ۲خاکِ وجود ما را، از آبِ دیده گِل کن / ویران‌سرایِ دل را، گاهِ عمارت آمد

خاک وجود ما را با آب دیده گل کن؛ وقت آبادانی ویرانه دل رسید.

بیت ۳این شرحِ بی‌نهایت، کز زلفِ یار گفتند / حرفی‌ست از هزاران، کاَندر عبارت آمد

این شرح بی‌پایان که از زلف یار گفتند، حرفی از هزاران است که به عبارت درآمد.

بیت ۶بر تختِ جم که تاجش، معراجِ آسمان است / همّت نگر که موری، با آن حقارت آمد

بر تخت جم که تاجش تا معراج آسمان است، همت را ببین که موری با آن حقارت آمد.

بیت ۹دریاست مجلسِ او، دَریاب وقت و دُر یاب / هان ای زیان‌رسیده وقتِ تجارت آمد

مجلس او دریاست؛ فرصت را دریاب و مروارید بجوی. هان ای زیان‌دیده، وقت تجارت رسید.

معنی واژه‌ها

آصف
وزیر سلیمان؛ کنایه از وزیر
بشارت
مژده
عمارت
آبادانی
صدارت
صدرنشینی
جم
جمشید؛ کنایه از پادشاه
سماحت
بخشندگی