پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۷۵ دیوان حافظ

صبا به تهنیتِ پیرِ مِی‌فروش آمد

تعبیر فال

پیام کلی: امید

فصل تازه‌ای آغاز شده و صبا به تبریک آمده است؛ هوا مسیح‌نفس شده و درخت دوباره سبز. اما پند اصلی فال تو در بیت پنجم است: از فکر پراکندگی بازآی تا دلت آرام شود. فکرهای پراکنده و نگرانی‌های گوناگون را کنار بگذار و روی یک هدف تمرکز کن. حافظ می‌گوید چون اهریمن رفت، فرشته آمد؛ نگرانی‌ها جایشان را به امید می‌دهند.

شاه‌بیت فال شما

ز فکرِ تفرقه بازآی تا شوی مجموعبه حکمِ آن که چو شد اهرمن سروش آمد

متن کامل غزل

صبا به تهنیتِ پیرِ مِی‌فروش آمدکه موسمِ طرب و عیش و ناز و نوش آمد

هوا مسیح‌نفس گشت و باد نافه‌گشایدرخت سبز شد و مرغ دَر خروش آمد

تنورِ لاله چنان برفروخت بادِ بهارکه غنچه غرقِ عرق گشت و گل به جوش آمد

به گوشِ هوش نیوش از من و به عشرت کوشکه این سخن سَحَر از هاتفم به گوش آمد

ز فکرِ تفرقه بازآی تا شوی مجموعبه حکمِ آن که چو شد اهرمن سروش آمد

ز مرغِ صبح ندانم که سوسنِ آزادچه گوش کرد؟ که با دَه زبان خموش آمد

چه جایِ صحبتِ نامحرم است مجلسِ انس؟سرِ پیاله بپوشان که خرقه‌پوش آمد

ز خانقاه به میخانه می‌رود حافظمگر ز مستیِ زهدِ ریا به هوش آمد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۷۶ است:

سَحَرم دولتِ بیدار به بالین آمدگفت برخیز که آن خسرو شیرین آمد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بهاری در شادی و پند رهایی از پراکندگی. صبا به تبریک پیر می‌فروش آمد که فصل شادی رسید. بیت دوم تصویر زیبای بهار است: هوا مسیح‌نفس شد (مرده را زنده می‌کند) و باد نافه‌گشا شد. بیت پنجم از ابیات حکمی است: از فکر پراکندگی بازآی تا آرام شوی، که چون اهریمن رفت فرشته آمد. بیت ششم پرسشی زیباست: سوسن آزاد از مرغ صبح چه شنید که با ده زبان خاموش ماند؟

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.