پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۱۷۵

صبا به تهنیتِ پیرِ مِی‌فروش آمد

صبا به تهنیتِ پیرِ مِی‌فروش آمدکه موسمِ طرب و عیش و ناز و نوش آمد

هوا مسیح‌نفس گشت و باد نافه‌گشایدرخت سبز شد و مرغ دَر خروش آمد

تنورِ لاله چنان برفروخت بادِ بهارکه غنچه غرقِ عرق گشت و گل به جوش آمد

به گوشِ هوش نیوش از من و به عشرت کوشکه این سخن سَحَر از هاتفم به گوش آمد

ز فکرِ تفرقه بازآی تا شوی مجموعبه حکمِ آن که چو شد اهرمن سروش آمد

ز مرغِ صبح ندانم که سوسنِ آزادچه گوش کرد؟ که با دَه زبان خموش آمد

چه جایِ صحبتِ نامحرم است مجلسِ انس؟سرِ پیاله بپوشان که خرقه‌پوش آمد

ز خانقاه به میخانه می‌رود حافظمگر ز مستیِ زهدِ ریا به هوش آمد

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

فکرهای پراکنده را کنار بگذار تا دلت آرام شود. فصل تازه‌ای آغاز شده؛ نگرانی‌ها جایشان را به امید می‌دهند.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی بهاری در شادی و پند رهایی از پراکندگی. صبا به تبریک پیر می‌فروش آمد که فصل شادی رسید. بیت دوم تصویر زیبای بهار است: هوا مسیح‌نفس شد (مرده را زنده می‌کند) و باد نافه‌گشا شد. بیت پنجم از ابیات حکمی است: از فکر پراکندگی بازآی تا آرام شوی، که چون اهریمن رفت فرشته آمد. بیت ششم پرسشی زیباست: سوسن آزاد از مرغ صبح چه شنید که با ده زبان خاموش ماند؟

شرح بیت‌ها

بیت ۱صبا به تهنیتِ پیرِ مِی‌فروش آمد / که موسمِ طرب و عیش و ناز و نوش آمد

صبا به تبریک پیر می‌فروش آمد که فصل شادی و عیش و ناز و نوش رسید.

بیت ۲هوا مسیح‌نفس گشت و باد نافه‌گشای / درخت سبز شد و مرغ دَر خروش آمد

هوا مانند مسیح زنده‌کننده شد و باد نافه مشک را گشود؛ درخت سبز شد و مرغ به خروش آمد.

بیت ۵ز فکرِ تفرقه بازآی تا شوی مجموع / به حکمِ آن که چو شد اهرمن سروش آمد

از فکر پراکندگی بازآی تا دلت آرام شود، به این دلیل که چون اهریمن رفت، سروش آمد.

بیت ۶ز مرغِ صبح ندانم که سوسنِ آزاد / چه گوش کرد؟ که با دَه زبان خموش آمد

نمی‌دانم سوسن آزاد از مرغ صبح چه شنید که با ده زبان خاموش ماند.

بیت ۸ز خانقاه به میخانه می‌رود حافظ / مگر ز مستیِ زهدِ ریا به هوش آمد

حافظ از خانقاه به میخانه می‌رود؛ مگر از مستی زهد ریایی به هوش آمده است.

معنی واژه‌ها

تهنیت
تبریک
مسیح‌نفس
زنده‌کننده مانند مسیح
نافه‌گشای
پراکنده‌کننده بوی مشک
هاتف
ندادهنده غیبی
تفرقه
پراکندگی خاطر
مجموع
آرام و یکدل
سروش
فرشته پیام‌آور