پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۷۸ دیوان حافظ

هر که شد مَحرمِ دل در حرمِ یار بِمانْد

تعبیر فال

پیام کلی: امید

از آنچه واقعاً هستی شرمنده نباش؛ حافظ می‌گوید اگر دلم از پرده بیرون افتاد عیب مکن، شکر خدا که در پرده پندار نماند. صداقت از پنهان‌کاری بهتر است، حتی اگر قصه‌ات سر زبان‌ها بیفتد. فال تو می‌گوید آنچه از تو می‌ماند مهر و سخن نیک است؛ هیچ یادگاری در این گنبد گردان خوش‌تر از صدای سخن عشق نماند. به راه دلت وفادار بمان.

شاه‌بیت فال شما

از صدایِ سخنِ عشق ندیدم خوشتریادگاری که در این گنبدِ دَوّار بِمانْد

متن کامل غزل

هر که شد مَحرمِ دل در حرمِ یار بِمانْدوان که این کار ندانست در انکار بِمانْد

اگر از پرده برون شد دلِ من عیب مکنشُکرِ ایزد که نه در پردهٔ پندار بِمانْد

صوفیان واسِتَدَنْد از گروِ مِی همه رَخْتدلقِ ما بود که در خانهٔ خَمّار بِمانْد

محتسب شیخ شد و فِسقِ خود از یاد بِبُردقصّهٔ ماست که در هر سرِ بازار بِمانْد

هر مِیِ لعل کز آن دستِ بلورین سِتَدیمآبِ حسرت شد و در چشمِ گهربار بِمانْد

جز دلِ من کز ازل تا به ابد عاشق رفتجاودان کس نشنیدیم که در کار بِمانْد

گشت بیمار که چون چشمِ تو گردد نرگسشیوهٔ تو نَشُدَش حاصل و بیمار بِمانْد

از صدایِ سخنِ عشق ندیدم خوشتریادگاری که در این گنبدِ دَوّار بِمانْد

داشتم دلقی و صد عیبِ مرا می‌پوشیدخرقه رهنِ مِی و مطرب شد و زُنّار بِمانْد

بر جمالِ تو چنان صورتِ چین حیران شدکه حدیثش همه‌جا در در و دیوار بِمانْد

به تماشاگَهِ زلفش دلِ حافظ روزیشد که بازآید و جاوید گرفتار بِمانْد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۷۹ است:

رسید مژده که ایّامِ غم نخواهد ماندچنان نماند، چنین نیز هم نخواهد ماند

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بلند در پایداری عشق و طنز در ریاکاری. هر کس محرم دل در حرم یار شد ماندگار شد و هر که این کار را ندانست در انکار ماند. بیت دوم صراحت حافظ را نشان می‌دهد: اگر دلم از پرده بیرون افتاد عیب مکن؛ شکر که در پرده خیال‌بافی نماند. بیت چهارم طنزی تند است: محتسب شیخ شد و گناه خود را از یاد برد؛ فقط قصه ماست که سر هر بازار ماند. بیت هشتم مشهور است: از آوای سخن عشق یادگاری خوش‌تر در این گنبد گردان ندیدم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.