پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۱۷۸

هر که شد مَحرمِ دل در حرمِ یار بِمانْد

هر که شد مَحرمِ دل در حرمِ یار بِمانْدوان که این کار ندانست در انکار بِمانْد

اگر از پرده برون شد دلِ من عیب مکنشُکرِ ایزد که نه در پردهٔ پندار بِمانْد

صوفیان واسِتَدَنْد از گروِ مِی همه رَخْتدلقِ ما بود که در خانهٔ خَمّار بِمانْد

محتسب شیخ شد و فِسقِ خود از یاد بِبُردقصّهٔ ماست که در هر سرِ بازار بِمانْد

هر مِیِ لعل کز آن دستِ بلورین سِتَدیمآبِ حسرت شد و در چشمِ گهربار بِمانْد

جز دلِ من کز ازل تا به ابد عاشق رفتجاودان کس نشنیدیم که در کار بِمانْد

گشت بیمار که چون چشمِ تو گردد نرگسشیوهٔ تو نَشُدَش حاصل و بیمار بِمانْد

از صدایِ سخنِ عشق ندیدم خوشتریادگاری که در این گنبدِ دَوّار بِمانْد

داشتم دلقی و صد عیبِ مرا می‌پوشیدخرقه رهنِ مِی و مطرب شد و زُنّار بِمانْد

بر جمالِ تو چنان صورتِ چین حیران شدکه حدیثش همه‌جا در در و دیوار بِمانْد

به تماشاگَهِ زلفش دلِ حافظ روزیشد که بازآید و جاوید گرفتار بِمانْد

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

از آنچه واقعاً هستی شرمنده نباش؛ صداقت از پنهان‌کاری بهتر است. آنچه از تو می‌ماند، مهر و سخن نیک است.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی بلند در پایداری عشق و طنز در ریاکاری. هر کس محرم دل در حرم یار شد ماندگار شد و هر که این کار را ندانست در انکار ماند. بیت دوم صراحت حافظ را نشان می‌دهد: اگر دلم از پرده بیرون افتاد عیب مکن؛ شکر که در پرده خیال‌بافی نماند. بیت چهارم طنزی تند است: محتسب شیخ شد و گناه خود را از یاد برد؛ فقط قصه ماست که سر هر بازار ماند. بیت هشتم مشهور است: از آوای سخن عشق یادگاری خوش‌تر در این گنبد گردان ندیدم.

شرح بیت‌ها

بیت ۱هر که شد مَحرمِ دل در حرمِ یار بِمانْد / وان که این کار ندانست در انکار بِمانْد

هر کس محرم دل در حرم یار شد، ماندگار شد؛ و هر که این کار را ندانست، در انکار ماند.

بیت ۲اگر از پرده برون شد دلِ من عیب مکن / شُکرِ ایزد که نه در پردهٔ پندار بِمانْد

اگر دلم از پرده بیرون افتاد عیب مکن؛ شکر خدا که در پرده پندار نماند.

بیت ۴محتسب شیخ شد و فِسقِ خود از یاد بِبُرد / قصّهٔ ماست که در هر سرِ بازار بِمانْد

محتسب شیخ شد و گناه خود را از یاد برد؛ فقط قصه ماست که سر هر بازار مانده است.

بیت ۸از صدایِ سخنِ عشق ندیدم خوشتر / یادگاری که در این گنبدِ دَوّار بِمانْد

از آوای سخن عشق یادگاری خوش‌تر ندیدم که در این گنبد گردان بماند.

بیت ۱۱به تماشاگَهِ زلفش دلِ حافظ روزی / شد که بازآید و جاوید گرفتار بِمانْد

دل حافظ روزی به تماشاگاه زلف او رفت که بازگردد، و جاودانه گرفتار ماند.

معنی واژه‌ها

محرم
رازدان
پندار
خیال، خودبینی
گرو
رهن
خمار
باده‌فروش
فسق
گناه
گنبد دوار
آسمان گردان
زنار
کمربند مسیحیان