پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۸۰ دیوان حافظ

ای پستهٔ تو خنده زده بر حدیثِ قند

تعبیر فال

پیام کلی: امید

لبخند تو می‌تواند حال کسی را خوب کند و دلی را شیرین؛ حافظ در این غزل از یار می‌خواهد به خاطر خدا یک خنده شیرین بزند. فال تو می‌گوید مهربانی و خوش‌رویی را دریغ نکن؛ بازار شوق گرم است. در انتخاب‌هایت هم مستقل باش و فریب ادعاهای خودپسندانه را نخور؛ حافظ می‌گوید چه جلوه کنی و چه طعنه بزنی، ما به شیخ خودپسند باور نداریم.

شاه‌بیت فال شما

ای پستهٔ تو خنده زده بر حدیثِ قندمشتاقم از برای خدا یک شِکَر بخند

متن کامل غزل

ای پستهٔ تو خنده زده بر حدیثِ قندمشتاقم از برای خدا یک شِکَر بخند

طوبی ز قامتِ تو نیارد که دَم زندزین قصّه بگذرم که سخن می‌شود بلند

خواهی که برنخیزدت از دیده رودِ خوندل در وفایِ صحبتِ رودِ کسان مَبَند

گر جلوه می‌نمایی و گر طعنه می‌زنیما نیستیم معتقدِ شیخِ خودپسند

ز آشفتگیِ حالِ من آگاه کِی شود؟آن را که دل نگشت گرفتارِ این کمند

بازارِ شوق گرم شد آن سروْقد کجاست؟تا جانِ خود بر آتش رویش کُنم سپند

جایی که یارِ ما به شِکَرخنده دَم زندای پسته کیستی تو، خدا را به خود مخند

حافظ چو تَرکِ غمزهٔ تُرکان نمی‌کنیدانی کجاست جای تو؟ خوارزم یا خُجَند

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۸۱ است:

بعد از این دستِ من و دامنِ آن سروِ بلندکه به بالای چَمان از بُن و بیخَم بَرکَنْد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ستایش لبخند یار با تصویرهای شیرین. ای که پسته (دهان) تو بر سخن قند خندیده، به خاطر خدا یک خنده شیرین بزن. بیت سوم پندی دارد: اگر نمی‌خواهی رود خون از چشمت جاری شود، دل به وفای همنشینی با فرزندان دیگران مبند. بیت چهارم استقلال فکری حافظ را نشان می‌دهد: چه جلوه کنی و چه طعنه بزنی، ما به شیخ خودپسند اعتقادی نداریم. بیت پایانی طنزی لطیف دارد که او را به خوارزم یا خجند، سرزمین ترکان زیبارو، حواله می‌دهد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.