پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۸۲ دیوان حافظ

حَسْبِ حالی نَنِوِشتی و شد ایّامی چند

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، روزهایی گذشته و از کسی خبری نداری؛ حافظ هم می‌پرسد محرمی کو که پیغامی بفرستم؟ اما پند اصلی فال تو انصاف در داوری است: اگر عیب چیزی را گفتی، هنرش را هم بگو. درد دلت را هم به هر کسی نگو؛ پیر میخانه گفت حال دل سوخته را با ناپختگان در میان نگذار. به لطف دوست امیدوار باش؛ او چند گام پیش می‌آید.

شاه‌بیت فال شما

عیبِ مِی جمله چو گفتی، هنرش نیز بگونفیِ حکمت مکن از بهرِ دلِ عامی چند

متن کامل غزل

حَسْبِ حالی نَنِوِشتی و شد ایّامی چندمَحرمی کو که فرستم به تو پیغامی چند؟

ما بدان مقصدِ عالی نتوانیم رسیدهم مگر پیش نَهَد لطفِ شما گامی چند

چون مِی از خُم به سبو رفت و گُل افکند نقابفرصتِ عیش نگه دار و بزن جامی چند

قندِ آمیخته با گُل نه علاجِ دلِ ماستبوسه‌ای چند برآمیز به دشنامی چند

زاهد از کوچهٔ رندان به سلامت بگذرتا خرابت نکند صحبتِ بدنامی چند

عیبِ مِی جمله چو گفتی، هنرش نیز بگونفیِ حکمت مکن از بهرِ دلِ عامی چند

ای گدایانِ خرابات خدا یارِ شماستچشمِ اِنعام مدارید ز اَنعامی چند

پیرِ میخانه چه خوش گفت به دُردی‌کشِ خویشکه مگو حالِ دلِ سوخته با خامی چند

حافظ از شوقِ رخِ مِهر‌فروغِ تو بسوختکامگارا نظری کن سویِ ناکامی چند

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۸۳ است:

دوش وقتِ سَحَر، از غُصّه نجاتم دادندواندر آن ظلمتِ شب، آبِ حیاتم دادند

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در گله از بی‌خبری و پندهایی درباره داوری درست. روزهایی گذشت و شرح حالی ننوشتی؛ محرمی کو که چند پیغام برایت بفرستم؟ بیت ششم از پندهای مشهور است: اگر همه عیب می را گفتی، هنرش را هم بگو؛ حکمت را برای دل چند عامی انکار مکن. بیت هفتم بازی زیبای «انعام» (بخشش) و «انعام» (چارپایان) دارد. بیت هشتم پند پیر است: حال دل سوخته را با چند خام مگو.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.