پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۸۳ دیوان حافظ

دوش وقتِ سَحَر، از غُصّه نجاتم دادند

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

از مشهورترین غزل‌های عرفانی دیوان به فال تو آمده است: «دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند». پس از شبی تاریک، سحرگاه نجات می‌رسد. حافظ می‌گوید همه این شیرینی‌ها اجر صبری است که در برابر جور و جفا به او دادند. فال تو بشارت می‌دهد که صبرت بی‌پاداش نمی‌ماند؛ دعا و امید سحرگاهی را فراموش نکن، که شب قدر تو نزدیک است.

شاه‌بیت فال شما

هاتف آن روز به من مژدهٔ این دولت دادکه بِدان جور و جفا صبر و ثباتم دادند

متن کامل غزل

دوش وقتِ سَحَر، از غُصّه نجاتم دادندواندر آن ظلمتِ شب، آبِ حیاتم دادند

بی‌خود از شَعْشَعِهٔ پرتوِ ذاتم کردندباده از جامِ تَجَلّیِّ صفاتم دادند

چه مبارک‌سَحَری بود و چه فرخنده‌شبیآن شبِ قدر که این تازه‌براتم دادند

بعد از این رویِ من و آینهٔ وصفِ جمالکه در آن جا خبر از جلوهٔ ذاتم دادند

من اگر کامروا گشتم و خوش‌دل چه عجب؟مستحق بودم و این‌ها به زکاتم دادند

هاتف آن روز به من مژدهٔ این دولت دادکه بِدان جور و جفا صبر و ثباتم دادند

این همه شهد و شِکر کز سخنم می‌ریزداَجرِ صبری‌ست کز آن شاخِ نباتم دادند

همّتِ حافظ و انفاسِ سحرخیزان بودکه ز بندِ غمِ ایّام نجاتم دادند

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۸۴ است:

دوش دیدم که ملائک درِ میخانه زدندگِلِ آدم بسرشتَند و به پیمانه زدند

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های عرفانی حافظ که از تجربه‌ای روحانی در سحرگاه سخن می‌گوید. دیشب هنگام سحر از غصه نجاتم دادند و در آن تاریکی شب آب حیاتم دادند. بسیاری آن را اشاره به شب قدر و شهود عرفانی دانسته‌اند. بیت ششم کلید غزل است: هاتف آن روز مژده این دولت را داد که در برابر جور و جفا صبر و ثباتم دادند. بیت هفتم نیز مشهور است: این همه شهد که از سخنم می‌ریزد، پاداش صبری است که از آن شاخ نباتم دادند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.