پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۱۸۴

دوش دیدم که ملائک درِ میخانه زدند

دوش دیدم که ملائک درِ میخانه زدندگِلِ آدم بسرشتَند و به پیمانه زدند

ساکنانِ حرمِ سِتر و عفافِ ملکوتبا منِ راه‌نشین، بادهٔ مستانه زدند

آسمان بارِ امانت نتوانست کشیدقرعهٔ کار به نامِ منِ دیوانه زدند

جنگِ هفتاد و دو ملت همه را عذر بِنهچون ندیدند حقیقت، رهِ افسانه زدند

شُکرِ ایزد که میانِ من و او صلح افتادصوفیان، رقص‌کنان، ساغرِ شکرانه زدند

آتش آن نیست که از شعلهٔ او خندد شمعآتش آن است که در خرمنِ پروانه زدند

کس چو حافظ نَگُشاد، از رخِ اندیشه نقابتا سرِ زلفِ سخن را، به قلم شانه زدند

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

تو باری بر دوش داری که ارزشمند است، حتی اگر سنگین باشد. با کسانی که نظری متفاوت دارند مدارا کن؛ همه در جست‌وجوی حقیقت‌اند.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

از ژرف‌ترین و مشهورترین غزل‌های حافظ درباره آفرینش انسان و راز عشق. دیشب دیدم فرشتگان در میخانه را زدند و گل آدم را سرشتند و به پیمانه زدند. بیت سوم به آیه امانت در قرآن اشاره دارد: آسمان بار امانت را نتوانست کشید و قرعه کار به نام من دیوانه افتاد. بیت چهارم از پرکاربردترین ابیات است: جنگ هفتاد و دو ملت را عذر بنه؛ چون حقیقت را ندیدند، راه افسانه زدند. بیت ششم تعریفی ژرف از عشق دارد.

شرح بیت‌ها

بیت ۱دوش دیدم که ملائک درِ میخانه زدند / گِلِ آدم بسرشتَند و به پیمانه زدند

دیشب دیدم فرشتگان در میخانه را زدند، گل آدم را سرشتند و در پیمانه ریختند.

بیت ۲ساکنانِ حرمِ سِتر و عفافِ ملکوت / با منِ راه‌نشین، بادهٔ مستانه زدند

ساکنان حرم پرده و پاکی ملکوت با من ره‌نشین باده مستانه نوشیدند.

بیت ۳آسمان بارِ امانت نتوانست کشید / قرعهٔ کار به نامِ منِ دیوانه زدند

آسمان نتوانست بار امانت را بکشد؛ قرعه این کار به نام من دیوانه زدند.

بیت ۴جنگِ هفتاد و دو ملت همه را عذر بِنه / چون ندیدند حقیقت، رهِ افسانه زدند

جنگ هفتاد و دو فرقه را معذور بدار؛ چون حقیقت را ندیدند، راه افسانه رفتند.

بیت ۶آتش آن نیست که از شعلهٔ او خندد شمع / آتش آن است که در خرمنِ پروانه زدند

آتش آن نیست که شمع از شعله‌اش بخندد؛ آتش آن است که در خرمن پروانه زدند.

معنی واژه‌ها

ملائک
فرشتگان
سرشتن
آمیختن گل با آب
ستر و عفاف
پرده و پاکدامنی
ملکوت
عالم فرشتگان
بار امانت
اشاره به آیه ۷۲ سوره احزاب
هفتاد و دو ملت
همه فرقه‌ها و مذاهب
شکرانه
سپاس