پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۸۴ دیوان حافظ

دوش دیدم که ملائک درِ میخانه زدند

تعبیر فال

پیام کلی: پند

باری بر دوش داری که سنگین اما ارزشمند است؛ حافظ می‌گوید آسمان بار امانت را نتوانست بکشد و قرعه کار به نام من دیوانه زدند. این مسئولیت نشانه توانایی توست. پند مشهور این غزل را هم به کار ببند: جنگ هفتاد و دو ملت را عذر بنه، چون حقیقت را ندیدند ره افسانه زدند. با کسانی که نظری دیگر دارند مدارا کن؛ همه در جست‌وجوی حقیقت‌اند.

شاه‌بیت فال شما

جنگِ هفتاد و دو ملت همه را عذر بِنهچون ندیدند حقیقت، رهِ افسانه زدند

متن کامل غزل

دوش دیدم که ملائک درِ میخانه زدندگِلِ آدم بسرشتَند و به پیمانه زدند

ساکنانِ حرمِ سِتر و عفافِ ملکوتبا منِ راه‌نشین، بادهٔ مستانه زدند

آسمان بارِ امانت نتوانست کشیدقرعهٔ کار به نامِ منِ دیوانه زدند

جنگِ هفتاد و دو ملت همه را عذر بِنهچون ندیدند حقیقت، رهِ افسانه زدند

شُکرِ ایزد که میانِ من و او صلح افتادصوفیان، رقص‌کنان، ساغرِ شکرانه زدند

آتش آن نیست که از شعلهٔ او خندد شمعآتش آن است که در خرمنِ پروانه زدند

کس چو حافظ نَگُشاد، از رخِ اندیشه نقابتا سرِ زلفِ سخن را، به قلم شانه زدند

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۸۵ است:

نَقْدها را بُوَد آیا که عَیاری گیرَنْد؟تا همه صومِعِه‌داران، پِیِ کاری گیرَنْد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از ژرف‌ترین و مشهورترین غزل‌های حافظ درباره آفرینش انسان و راز عشق. دیشب دیدم فرشتگان در میخانه را زدند و گل آدم را سرشتند و به پیمانه زدند. بیت سوم به آیه امانت در قرآن اشاره دارد: آسمان بار امانت را نتوانست کشید و قرعه کار به نام من دیوانه افتاد. بیت چهارم از پرکاربردترین ابیات است: جنگ هفتاد و دو ملت را عذر بنه؛ چون حقیقت را ندیدند، راه افسانه زدند. بیت ششم تعریفی ژرف از عشق دارد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.