پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۱۸۵

نَقْدها را بُوَد آیا که عَیاری گیرَنْد؟

نَقْدها را بُوَد آیا که عَیاری گیرَنْد؟تا همه صومِعِه‌داران، پِیِ کاری گیرَنْد

مَصْلِحَت‌دیدِ من، آن است که یاران، هَمِه، کاربِگُذارَند و خَمِ طُرِّهٔ یاری گیرَنْد

خوش گِرِفْتَنْد حَریفان، سَرِ زُلْفِ ساقیگَر فَلَکْشان بِگُذارَد کِه قَراری گیرَنْد

قُوَّتِ بازویِ پَرْهیز به خوبان مَفُروش!کِه در این خِیْل، حِصاری به سَواری گیرَنْد

یا‌ رَب! این بَچِّهٔ تُرکان چه دِلیرَنْد بِه خونکِه بِه تیرِ مُژه، هَر لَحْظِه، شِکاری گیرَنْد

رَقْص بَر شِعْرِ تَر و نالهٔ نِی خوش باشَدخاصِه، رَقْصی کِه دَر آن، دَسْتِ نِگاری گیرَنْد

«حافِظ»! اَبْنایِ زَمان را غَمِ مِسْکینان نیستزین میان گَر بِتَوان بِهْ کِه کِناری گیرَنْد

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

به نیروی اراده‌ات مغرور نشو؛ گاهی یک وسوسه کوچک کافی است. از جمع‌هایی که همدلی ندارند فاصله بگیر.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی در نقد ریاکاری و پند عشق. آیا می‌شود سکه‌ها را محک زد تا صومعه‌نشینان سراغ کار خود بروند؟ یعنی اگر عیار آدم‌ها سنجیده شود، ریاکاران رسوا می‌شوند. بیت دوم پیشنهاد حافظ است: یاران کارهای بیهوده را کنار بگذارند و خم زلف یاری را بگیرند. بیت چهارم هشداری است: قوت بازوی پرهیز را به زیبارویان مفروش. بیت پایانی نگاهی تلخ به مردم زمانه دارد.

شرح بیت‌ها

بیت ۱نَقْدها را بُوَد آیا که عَیاری گیرَنْد؟ / تا همه صومِعِه‌داران، پِیِ کاری گیرَنْد

آیا می‌شود سکه‌ها را محک زد تا همه صومعه‌نشینان سراغ کار خود بروند؟

بیت ۲مَصْلِحَت‌دیدِ من، آن است که یاران، هَمِه، کار / بِگُذارَند و خَمِ طُرِّهٔ یاری گیرَنْد

صلاح می‌دانم که یاران همه کار را رها کنند و خم زلف یاری را بگیرند.

بیت ۴قُوَّتِ بازویِ پَرْهیز به خوبان مَفُروش! / کِه در این خِیْل، حِصاری به سَواری گیرَنْد

به زیبارویان به نیروی پرهیزت فخر مفروش، که در این سپاه با یک سوار قلعه‌ای را می‌گیرند.

بیت ۷«حافِظ»! اَبْنایِ زَمان را غَمِ مِسْکینان نیست / زین میان گَر بِتَوان بِهْ کِه کِناری گیرَنْد

حافظ، مردم زمانه غم بیچارگان را ندارند؛ اگر بتوان، بهتر است از آنان کناره گرفت.

معنی واژه‌ها

نقد
سکه، سرمایه
عیار
میزان خلوص
صومعه‌دار
صومعه‌نشین
طره
زلف
خیل
سپاه
حصار
قلعه
ابنای زمان
مردم روزگار