پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۸۵ دیوان حافظ

نَقْدها را بُوَد آیا که عَیاری گیرَنْد؟

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

ای صاحب فال، هشدار این غزل برای توست: به نیروی اراده و پرهیزت مغرور نشو؛ در این میدان، دژهای محکم را هم با یک سوار می‌گیرند. گاهی یک وسوسه کوچک کافی است. حافظ آرزو می‌کند عیار آدم‌ها سنجیده شود تا ریاکاران رسوا شوند. فال تو می‌گوید از جمع‌هایی که غم دیگران را ندارند فاصله بگیر و به کاری بپرداز که واقعاً دلت را زنده می‌کند.

شاه‌بیت فال شما

قُوَّتِ بازویِ پَرْهیز به خوبان مَفُروش!کِه در این خِیْل، حِصاری به سَواری گیرَنْد

متن کامل غزل

نَقْدها را بُوَد آیا که عَیاری گیرَنْد؟تا همه صومِعِه‌داران، پِیِ کاری گیرَنْد

مَصْلِحَت‌دیدِ من، آن است که یاران، هَمِه، کاربِگُذارَند و خَمِ طُرِّهٔ یاری گیرَنْد

خوش گِرِفْتَنْد حَریفان، سَرِ زُلْفِ ساقیگَر فَلَکْشان بِگُذارَد کِه قَراری گیرَنْد

قُوَّتِ بازویِ پَرْهیز به خوبان مَفُروش!کِه در این خِیْل، حِصاری به سَواری گیرَنْد

یا‌ رَب! این بَچِّهٔ تُرکان چه دِلیرَنْد بِه خونکِه بِه تیرِ مُژه، هَر لَحْظِه، شِکاری گیرَنْد

رَقْص بَر شِعْرِ تَر و نالهٔ نِی خوش باشَدخاصِه، رَقْصی کِه دَر آن، دَسْتِ نِگاری گیرَنْد

«حافِظ»! اَبْنایِ زَمان را غَمِ مِسْکینان نیستزین میان گَر بِتَوان بِهْ کِه کِناری گیرَنْد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۸۶ است:

گَر مِی‌فُروش، حاجَتِ رِنْدان رَوا کُنَدایزَد، گُنَه بِبَخْشَد و دَفْعِ وبا کُنَد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در نقد ریاکاری و پند عشق. آیا می‌شود سکه‌ها را محک زد تا صومعه‌نشینان سراغ کار خود بروند؟ یعنی اگر عیار آدم‌ها سنجیده شود، ریاکاران رسوا می‌شوند. بیت دوم پیشنهاد حافظ است: یاران کارهای بیهوده را کنار بگذارند و خم زلف یاری را بگیرند. بیت چهارم هشداری است: قوت بازوی پرهیز را به زیبارویان مفروش. بیت پایانی نگاهی تلخ به مردم زمانه دارد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.