پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۸۶ دیوان حافظ

گَر مِی‌فُروش، حاجَتِ رِنْدان رَوا کُنَد

تعبیر فال

پیام کلی: پند

رنج و راحتی که پیش می‌آید را به گردن دیگران نینداز؛ حافظ می‌گوید ای حکیم، نسبت به غیر مکن، که این‌ها کار خداست. فال تو پند می‌دهد که با انصاف رفتار کنی و نعمت را عادلانه قسمت کنی تا حسادت و کینه در اطرافت ریشه نگیرد. در کارهایی که راز آن‌ها از فهم ما بیرون است هم فضولی نکن؛ به تقدیر اعتماد کن و شاد بمان.

شاه‌بیت فال شما

گر رَنْج، پیشَت آیَد و گَر راحَت، ای حکیم!نِسْبَت مَکُن بِه غِیْر! کِه این‌ها خُدا کُنَد

متن کامل غزل

گَر مِی‌فُروش، حاجَتِ رِنْدان رَوا کُنَدایزَد، گُنَه بِبَخْشَد و دَفْعِ وبا کُنَد

ساقی، به جامِ عَدْل بِدِه بادِه! تا گِداغِیْرَت نَیاوَرَد، کِه جَهان پُر‌بَلا کُنَد

حَقّا کَز این غَمان بِرِسَد مُژْدِهٔ اَمانگَر سالِکی، بِه عَهْدِ اَمانَت، وَفا کُنَد

گر رَنْج، پیشَت آیَد و گَر راحَت، ای حکیم!نِسْبَت مَکُن بِه غِیْر! کِه این‌ها خُدا کُنَد

دَر کارخانِه‌ای که رَهِ عَقْل و فَضْل نیستفَهْمِ ضعیف‌رای‌، فُضولی چِرا کُنَد؟

مُطْرِب بِساز پَرْدِه! کِه کَس، بی‌اَجَل نَمُرْدوان کاو نَه این تَرانِه سُرایَد، خَطا کُنَد

ما را که دَرْدِ عِشْق و بَلایِ خُمار کُشْتیا وَصْلِ دوست یا مِیِ صافی، دَوا کُنَد

جان رَفْت دَر سَرِ مِی و «حافِظ»، بِه عِشْق سوختعیسی‌دَمی کُجاست کِه اِحْیایِ ما کُنَد؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۸۷ است:

دِلا! بِسوز! که سوزِ تو، کارها بِکُنَدنیازِ نیم‌شَبی، دَفْعِ صَد بَلا بِکُنَد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در تسلیم به تقدیر و امید به گشایش. اگر می‌فروش حاجت رندان را برآورد، خدا گناه را می‌بخشد و بلا را دور می‌کند. بیت دوم نکته‌ای اجتماعی دارد: ساقی، باده را با جام عدل بده تا گدا از رشک جهان را پربلا نکند. بیت چهارم پندی حکیمانه است: رنج یا راحتی پیش آید، آن را به دیگری نسبت مده که این‌ها کار خداست. بیت ششم نیز ژرف است: کسی بی‌اجل نمرده است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.