پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۹۳ دیوان حافظ

دَر نَظَربازیِ ما، بی‌خَبَران، حِیْران‌اَنْد

تعبیر فال

پیام کلی: پند

اگر دیگران راه و نگاه تو را نمی‌فهمند، نگران نباش؛ حافظ می‌گوید من همینم که نشان دادم، باقی را خودشان می‌دانند. اما پند مهم فال تو در بیت هفتم است: لاف عشق زدن و از یار گله کردن با هم جمع نمی‌شوند. اگر دل بسته‌ای، به جای گله، وفا کن. عاقلان هم در دایره عشق سرگردان‌اند؛ راه خودت را صادقانه برو.

شاه‌بیت فال شما

لافِ عِشْق و گِلِه از یار؟ زِهی لافِ دُروغ!عِشْق‌بازانِ چُنین، مُسْتَحَقِ هِجْران‌اَنْد

متن کامل غزل

دَر نَظَربازیِ ما، بی‌خَبَران، حِیْران‌اَنْدمَن، چُنینم که نِمودَم؛ دِگَر ایشان دانَنْد

عاقِلان، نُقْطِهٔ پَرْگارِ وُجودَنْد وَلیعِشْق دانَد کِه دَر این دایِرِه، سَرگَرْدان‌اند

جِلْوِه‌گاهِ رُخِ او، دیدِهٔ مَن، تَنْها نیستماه و خورشید، هَمین آیِنِه می‌گَردانَنْد

عَهْدِ ما با لَبِ شیرین‌دَهَنان بَسْت خُداما، هَمِه، بَنْده و این قوم، خُداوَنْدان‌اَنْد

مُفْلِسانیم و هَوایِ مِی و مُطْرِب داریمآه اگر خِرْقِهٔ پَشْمین بِه گِرو نَسْتانَنْد!

وَصْلِ خورشید بِه شَب‌پَرِّهٔ اَعْمیٰ نَرِسَدکِه دَر آن آیِنِه، صاحِب‌نَظَران، حِیْران‌اَنْد

لافِ عِشْق و گِلِه از یار؟ زِهی لافِ دُروغ!عِشْق‌بازانِ چُنین، مُسْتَحَقِ هِجْران‌اَنْد

مَگَرَم چَشْمِ سیاهِ تو بیاموزَد کاروَرنَه مَسْتوری و مَسْتی، هَمِه‌کَس نَتْوانَنْد

گَر بِه نُزهَتْگَهِ اَرواح بَرَد بویِ تو، بادعَقْل و جان، گوهَرِ هَسْتی به نِثار اَفشانَنْد

زاهِد اَر رِنْدیِ «حافِظ» نَکُنَد فَهْم، چِه شُد؟دیو بُگْریزَد اَز آن قوم که قُرآن خوانَنْد

گَر شَوَنْد آگَه از اَندیشِهٔ ما، مُغ‌بَچِگانبَعْد اَز این، خِرْقِهٔ صوفی بِه گِرو نَسْتانَنْد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۹۴ است:

سَمَن‌بویان، غُبارِ غَم چو بِنْشینَنْد؛ بِنْشانَنْدپَری‌رویان، قَرار از دِل چو بِسْتیزَنْد؛ بِسْتانَنْد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در دفاع از «نظربازی» یعنی نگریستن عاشقانه به زیبایی به عنوان جلوه حق. بی‌خبران از نظربازی ما حیران‌اند؛ من همینم که نشان دادم، باقی را خودشان می‌دانند. بیت دوم از ابیات فلسفی مشهور است: عاقلان نقطه مرکز پرگار هستی‌اند، اما عشق می‌داند که در این دایره سرگردان‌اند. بیت ششم تمثیل خفاش کور است که به وصل خورشید نمی‌رسد. بیت دهم طنزی تند دارد: اگر زاهد رندی حافظ را نمی‌فهمد چه باک؟ دیو از قرآن‌خوانان می‌گریزد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.