پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۹۵ دیوان حافظ

غُلَامِ نَرْگِسِ مَسْتِ تو، تاجداران‌اَنْد

تعبیر فال

پیام کلی: امید

ای صاحب فال، اگر حس می‌کنی از دیگران عقب مانده‌ای، این غزل همدل توست؛ حافظ می‌گوید من پیاده می‌روم و همراهان سوارند، ای خضر خجسته‌پی دستگیرم شو. فال تو می‌گوید از راهنمایی دلسوز کمک بخواه و ناامید نشو؛ رحمت الهی از همه چیز بزرگ‌تر است. رازت را نگه دار، که عاشق و معشوق هر دو رازدارند. این دلبستگی تو را رستگار می‌کند.

شاه‌بیت فال شما

تو دَسْتگیر شو! اِی خِضْرِ پِی‌خُجَسْتِه! کِه مَنپیادِه می‌رَوَم و هَمْرَهان، سَواران‌اَنْد

متن کامل غزل

غُلَامِ نَرْگِسِ مَسْتِ تو، تاجداران‌اَنْدخَرابِ بادِهٔ لَعْلِ تو، هوشیاران‌اَنْد

تو را صَبا و مَرا آبِ دیدِه شُد غَمّازوَگَرنَه عاشِق و مَعْشوق، رازداران‌اَنْد

زِ زیرِ زُلْفِ دوتا چون گُذَر کُنی، بِنْگرکِه اَز یَمین و یَسارت چِه سوگواران‌اَنْد!

گُذار کُن چو صَبا بَر بَنَفْشِه‌زار! و بِبینکِه اَز تَطاوُلِ زُلْفَت چِه بی‌قَراران‌اَنْد!

نَصیبِ ماست بِهِشْت، اِی خُداشِناس! بُرو!کِه مُستَحَقِّ کِرامَت، گُناهکاران‌اَنْد

نَه مَن بر آن گُلِ عارِض، غَزَل سُرایم و بَسکه عَنْدَلیبِ تو اَز هَر طَرَف، هزاران‌اَنْد

تو دَسْتگیر شو! اِی خِضْرِ پِی‌خُجَسْتِه! کِه مَنپیادِه می‌رَوَم و هَمْرَهان، سَواران‌اَنْد

بیا به مِیکَدِه! و چِهْرِه، اَرغَوانی کُن!مَرو بِه صومَعِه کآنجا سیاه‌کاران‌اَنْد!

خَلاصِ «حافِظ» از آن زُلْفِ تابدار مَباد!کِه بَسْتِگانِ کَمَنْدِ تو، رَسْتگاران‌اَنْد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۹۶ است:

آنان که خاک را به نظر کیمیا کنندآیا بُوَد که گوشهٔ چشمی به ما کنند

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ستایش یار و امید به بخشش. تاجداران غلام چشم مست تو و هوشیاران خراب باده لب تواند. بیت دوم نکته‌ای لطیف دارد: راز تو را صبا و راز مرا اشک فاش کرد، وگرنه عاشق و معشوق رازدارند. بیت پنجم از ابیات جسورانه حافظ است: بهشت نصیب ماست؛ ای خداشناس برو، که مستحق کرامت گناهکاران‌اند. بیت هفتم دعایی است: ای خضر خجسته‌پی دستگیر شو، که من پیاده‌ام و همراهان سواره.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.