پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۹۷ دیوان حافظ

شاهدان گر دلبری زین سان کنند

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، جوانی، توان و فرصتت را غنیمت بدان؛ حافظ می‌گوید ای جوان سروقد، گوی را ببر، پیش از آن‌که قامتت را چون چوگان خم کنند. اگر امروز سختی می‌کشی، بدان که اهل راز عیش خوش را در بوته هجران می‌سازند؛ رنج امروز تو را خالص‌تر می‌کند. آه نیمه‌شب و دعا را رها نکن تا دلت مثل صبح روشن شود.

شاه‌بیت فال شما

ای جوانِ سَروقَد! گویی بِبَرپیش از آن کز قامتت چوگان کنند

متن کامل غزل

شاهدان گر دلبری زین سان کنندزاهدان را رخنه در ایمان کنند

هر کجا آن شاخِ نرگس بِشْکُفدگُل‌رُخانَش دیده نرگس‌دان کنند

ای جوانِ سَروقَد! گویی بِبَرپیش از آن کز قامتت چوگان کنند

عاشقان را بر سرِ خود حُکم نیستهر چه فرمانِ تو باشد آن کنند

پیشِ چشمم کمتر است از قطره‌ایاین حکایت‌ها که از طوفان کنند

یارِ ما چون گیرد آغازِ سَماعقُدسیان بر عرش دست‌افشان کنند

مردمِ چشمم به خون آغشته شددر کجا این ظلم بر انسان کنند؟

خوش برآ با غصه، ای دل! کاَهلِ رازعیشِ خوش در بوتهٔ هجران کنند

سر مکش حافظ ز آهِ نیم‌شبتا چو صبحت، آینه رخشان کنند

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۹۸ است:

گفتم کِی ام دهان و لبت کامران کنند؟گفتا به چشم هر چه تو گویی چُنان کنند

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در قدرت زیبایی و پند صبر در غم. اگر زیبارویان این‌گونه دلبری کنند، در ایمان زاهدان رخنه می‌اندازند. بیت سوم تمثیلی از بازی چوگان است: ای جوان سروقد، تا زمانی که قامتت را خم (چوگان) نکرده‌اند، گوی را ببر؛ یعنی جوانی را غنیمت بدان. بیت چهارم تسلیم عاشق است. بیت هشتم پندی زیباست: ای دل با غصه خوش باش، که اهل راز عیش خوش را در بوته هجران می‌یابند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.