پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۹۸ دیوان حافظ

گفتم کِی ام دهان و لبت کامران کنند؟

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

این غزل سراسر گفت‌وگوی عاشق و یار است و پاسخ نخستینش پاسخ نیت توست: گفتم کی کامم را می‌دهی؟ گفت: «به چشم، هر چه تو گویی چنان کنند». فال تو مثبت است. اما زمان هم مهم است؛ در بیت آخر یار می‌گوید کار وقتی سر می‌گیرد که مشتری و ماه قران کنند، یعنی در ساعتی خجسته. صبور باش؛ زمان مناسب برای کارت در راه است.

شاه‌بیت فال شما

گفتم کِی ام دهان و لبت کامران کنند؟گفتا به چشم هر چه تو گویی چُنان کنند

متن کامل غزل

گفتم کِی ام دهان و لبت کامران کنند؟گفتا به چشم هر چه تو گویی چُنان کنند

گفتم خَراجِ مصر طلب می‌کند لبتگفتا در این معامله کمتر زیان کنند

گفتم به نقطهٔ دهنت خود که بُرد راه؟گفت این حکایتیست که با نکته‌دان کنند

گفتم صَنم‌پَرست مشو با صَمَد نشینگفتا به کویِ عشق هم این و هم آن کنند

گفتم هوایِ میکده غم می‌بَرَد ز دلگفتا خوش آن کَسان که دلی شادمان کنند

گفتم شراب و خِرقه نه آیینِ مذهب استگفت این عمل به مذهبِ پیرِ مغان کنند

گفتم ز لَعلِ نوش‌ْلبان پیر را چه سود؟گفتا به بوسهٔ شِکَرینَش جوان کنند

گفتم که خواجه کِی به سرِ حجله می‌رود؟گفت آن زمان که مشتری و مَه قِران کنند

گفتم دعایِ دولت او وِردِ حافظ استگفت این دعا ملایکِ هفت آسمان کنند

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۹۹ است:

واعظان کاین جلوه در محراب و منبر می‌کنندچون به خلوت می‌روند آن کارِ دیگر می‌کنند!

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی گفت‌وگومحور که همه بیت‌هایش با «گفتم... گفتا» ساخته شده است. عاشق می‌پرسد و یار با زیرکی و شوخی پاسخ می‌دهد. گفتم کی کامم را می‌دهی؟ گفت به چشم، هر چه بگویی. گفتم لبت خراج مصر می‌خواهد؛ گفت در این معامله کمتر زیان می‌کنند. بیت چهارم ظریف است: گفتم بت‌پرست مشو، با خدای بی‌نیاز بنشین؛ گفت در کوی عشق هم این می‌کنند و هم آن. بیت هفتم امیدبخش است: بوسه شکرین پیر را جوان می‌کند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.