پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۰۰ دیوان حافظ

دانی که چنگ و عود چه تَقریر می‌کنند؟

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

روزگار ثابت نمی‌ماند؛ حافظ در بیت پایانی می‌گوید به ثبات دهر اعتماد مکن، که این کارخانه‌ای است که پیوسته تغییر می‌کنند. شرایط سخت کنونی هم دگرگون می‌شود. فال تو می‌گوید در این میان هم تلاش کن و هم به تقدیر اعتماد داشته باش؛ گروهی وصل دوست را به کوشش می‌دانند و گروهی به تقدیر، و راه درست در میانه است. صبور و کوشا بمان.

شاه‌بیت فال شما

فِی‌الجُمله اعتماد مکُن بر ثباتِ دهرکـ‌این کارخانه‌ایست که تغییر می‌کنند

متن کامل غزل

دانی که چنگ و عود چه تَقریر می‌کنند؟پنهان خورید باده که تَعزیر می‌کنند

ناموسِ عشق و رونقِ عُشّاق می‌بَرندعیبِ جوان و سرزنشِ پیر می‌کنند

جز قلبِ تیره هیچ نشد حاصل و هنوزباطل در این خیال که اِکسیر می‌کنند

گویند رمزِ عشق مگویید و مشنویدمشکل حکایتیست که تَقریر می‌کنند

ما از برونِ در شده مغرورِ صد فریبتا خود درونِ پرده چه تدبیر می‌کنند

تشویشِ وقتِ پیرِ مغان می‌دهند بازاین سالِکان نگر که چه با پیر می‌کنند

صد مُلکِ دل به نیم نظر می‌توان خریدخوبان در این معامله تقصیر می‌کنند

قومی به جِدّ و جهد نهادند وصلِ دوستقومی دگر حواله به تقدیر می‌کنند

فِی‌الجُمله اعتماد مکُن بر ثباتِ دهرکـ‌این کارخانه‌ایست که تغییر می‌کنند

مِی خور که شیخ و حافظ و مفتی و محتسبچون نیک بنگری همه تزویر می‌کنند

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۰۱ است:

شرابِ بی‌غَش و ساقیِّ خوش دو دامِ رهندکه زیرکانِ جهان از کمندشان نَرَهَند

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی انتقادی درباره سخت‌گیری‌ها و ریاکاری روزگار. می‌دانی چنگ و عود چه می‌گویند؟ پنهان باده بخورید که تعزیر (مجازات) می‌کنند. بسیاری آن را اشاره به دوران سخت‌گیری امیر مبارزالدین مظفری می‌دانند. بیت هشتم از ابیات مشهور است: گروهی وصل دوست را به تلاش و کوشش نهادند و گروهی دیگر آن را به تقدیر حواله می‌دهند. بیت نهم پندی حکیمانه است: به ثبات روزگار اعتماد مکن، که این کارخانه‌ای است که تغییر می‌کند. بیت پایانی ریاکاری را فراگیر می‌داند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.