پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۰۱ دیوان حافظ

شرابِ بی‌غَش و ساقیِّ خوش دو دامِ رهند

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، آدم‌ها را از روی ظاهرشان حقیر نشمار؛ حافظ می‌گوید گدایان عشق را کوچک مبین، که این قوم شاهان بی‌کمر و خسروان بی‌کلاه‌اند. هشدار دیگر فال تو این است که به کار خوب و طاعتت مغرور نشوی؛ هنگام وزش باد بی‌نیازی، هزار خرمن طاعت را به نیم جو نمی‌خرند. با ادب و فروتنی قدم بردار تا درها به رویت باز شوند.

شاه‌بیت فال شما

مَبین حقیر، گدایانِ عشق را کاین قومشَهانِ بی کمر و خسروانِ بی کُلَهند

متن کامل غزل

شرابِ بی‌غَش و ساقیِّ خوش دو دامِ رهندکه زیرکانِ جهان از کمندشان نَرَهَند

من ار چه عاشقم و رند و مست و نامه سیاههزار شُکر که یارانِ شهر بی‌گنهند

جفا نه پیشهٔ درویشیَست و راهرُویبیار باده که این سالکان نَه مردِ رهند

مَبین حقیر، گدایانِ عشق را کاین قومشَهانِ بی کمر و خسروانِ بی کُلَهند

به هوش باش که هنگامِ بادِ اِستغناهزار خرمنِ طاعت به نیمْ جو ننهند

مَکُن که کوکبهٔ دلبری شکسته شودچو بندگان بِگُریزند و چاکران بِجَهَند

غلامِ همَّتِ دُردی کشانِ یک رنگمنه آن گروه که اَزْرَق لباس و دل سیَهَند

قدم مَنِه به خرابات جز به شرطِ ادبکه سالکانِ درش محرمانِ پادشهند

جنابِ عشق بلند است همّتی حافظکه عاشقان، رَه بی‌همّتان به خود ندهند

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۰۲ است:

بُوَد آیا که درِ میکده‌ها بگشایند؟گره از کارِ فروبستهٔ ما بگشایند؟

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ستایش درویشان و پند ادب. شراب ناب و ساقی خوش دو دام راه‌اند که زیرکان جهان از کمندشان نمی‌رهند. بیت چهارم از ابیات مشهور است: گدایان عشق را حقیر مبین، که این قوم شاهان بی‌کمر و خسروان بی‌کلاه‌اند. بیت پنجم هشداری ژرف است: هوشیار باش که هنگام وزش باد بی‌نیازی الهی، هزار خرمن طاعت را به نیم جو نمی‌خرند. بیت هشتم پند ادب است: جز با ادب به خرابات قدم مگذار.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.