پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۰۳ دیوان حافظ

سال‌ها دفترِ ما در گرو صَهبا بود

تعبیر فال

پیام کلی: پند

قدر کسانی را بدان که با اشتباه‌هایت مدارا کرده‌اند؛ حافظ می‌گوید نیکی پیر مغان را ببین که هر چه ما کردیم، به چشم کرمش زیبا بود. فال تو یادآوری می‌کند که چنین کسانی کمیاب‌اند. نزد آنان که بینا هستند، ظاهرسازی کارساز نیست؛ سکه قلب حافظ هم نزد آن کسی که همه عیب‌های پنهان را می‌دید خرج نشد. صادق باش تا اعتماد بماند.

شاه‌بیت فال شما

نیکیِ پیرِ مغان بین که چو ما بدمستانهر چه کردیم به چشمِ کَرَمَش زیبا بود

متن کامل غزل

سال‌ها دفترِ ما در گرو صَهبا بودرونقِ می‌کده از درس و دعایِ ما بود

نیکیِ پیرِ مغان بین که چو ما بدمستانهر چه کردیم به چشمِ کَرَمَش زیبا بود

دفترِ دانش ما جمله بشویید به مِیکه فلک دیدم و در قصدِ دلِ دانا بود

از بتان آن طلب ار حسن شناسی ای دلکاین کسی گفت که در علمِ نظر بینا بود

دل چو پرگار به هر سو دَوَرانی می‌کردو اندر آن دایره سرگشتهٔ پابرجا بود

مُطرب از دَردِ محبت عملی می‌پرداختکه حکیمانِ جهان را مژه خون پالا بود

می‌شکفتم ز طرب زان که چو گُل بر لبِ جویبر سرم سایهٔ آن سروِ سَهی بالا بود

پیرِ گلرنگِ من اندر حقِ اَزْرَق‌پوشانرخصتِ خُبث نداد ار نه حکایت‌ها بود

قلبِ اندودهٔ حافظ بَرِ او خرج نشدکاین مُعامِل به همه عیبِ نهان بینا بود

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۰۴ است:

یاد باد آن که نَهانَت نظری با ما بودرَقَمِ مِهرِ تو بر چهرهٔ ما پیدا بود

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در یاد گذشته و ستایش پیر مغان. سال‌ها دفتر ما در گرو شراب بود و رونق میکده از درس و دعای ما بود. بیت دوم از زیباترین ابیات است: نیکی پیر مغان را ببین که هر چه ما بدمستان کردیم، به چشم کرمش زیبا بود. بیت سوم پندی تلخ است: دفتر دانش ما را با می بشویید، که دیدم فلک قصد دل دانا را دارد. بیت پنجم تمثیل پرگار است: دل مانند پرگار به هر سو می‌گشت و در آن دایره سرگشته اما پابرجا بود.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.