پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۰۷ دیوان حافظ

یاد باد آن که سرِ کویِ توام منزل بود

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

ای صاحب فال، این غزل نوستالژیک یادآوری می‌کند که خوشی‌ها گاهی زودگذرند؛ حافظ از دولت شاه ابواسحاق می‌گوید: انگشتر فیروزه‌اش خوش درخشید، ولی دولتی شتابان بود. فال تو هشدار می‌دهد که قدر روزهای خوش را تا هستند بدانی و در اوج شادی هم از تغییرات روزگار غافل نشوی؛ کبک خرامان از سرپنجه شاهین قضا غافل بود.

شاه‌بیت فال شما

راستی خاتمِ فیروزهٔ بواسحاقیخوش درخشید ولی دولتِ مُستَعجِل بود

متن کامل غزل

یاد باد آن که سرِ کویِ توام منزل بوددیده را روشنی از خاکِ درت حاصل بود

راست چون سوسن و گل از اثرِ صحبتِ پاکبر زبان بود مرا آن‌چه تو را در دل بود

دل چو از پیرِ خِرَد نَقلِ مَعانی می‌کردعشق می‌گفت به شرح آن‌چه بر او مشکل بود

آه از آن جور و تَطاول که در این دامگَه استآه از آن سوز و نیازی که در آن محفل بود

در دلم بود که بی‌دوست نباشم هرگزچه توان کرد؟ که سعیِ من و دل باطل بود

دوش بر یادِ حریفان به خرابات شدمخُمِ مِی دیدم، خون در دل و پا در گل بود

بس بِگَشتَم که بپرسم سببِ دردِ فِراقمفتیِ عقل در این مسأله لایَعْقِل بود

راستی خاتمِ فیروزهٔ بواسحاقیخوش درخشید ولی دولتِ مُستَعجِل بود

دیدی آن قهقههٔ کبکِ خِرامان حافظ؟که ز سرپنجهٔ شاهینِ قضا غافل بود

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۰۸ است:

خستگان را چو طلب باشد و قُوَّت نَبُوَدگر تو بیداد کنی شرطِ مُروَّت نَبُوَد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی نوستالژیک در یاد روزهای خوش و سوگ پادشاهی از دست رفته. یاد باد آن که منزلم سر کوی تو بود. بیت هشتم از مشهورترین ابیات تاریخی دیوان است: انگشتر فیروزه بواسحاقی خوش درخشید، اما دولتی زودگذر بود. این بیت به شاه شیخ ابواسحاق اینجو، فرمانروای محبوب حافظ در شیراز، اشاره دارد که حکومتش به دست آل مظفر برافتاد. بیت پایانی تمثیلی تلخ است: قهقهه کبک خرامان را دیدی که از سرپنجه شاهین قضا غافل بود؟

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.