پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۰۹ دیوان حافظ

قتلِ این خسته به شمشیرِ تو تقدیر نبود

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

دردی که داری آشکار است و نیاز به توضیح ندارد؛ حافظ می‌گوید اندوه من بی تو آیتی بود که هیچ‌کس به تفسیرش نیاز نداشت. شاید از بی‌رحمی یا بی‌اعتنایی کسی رنج می‌بری. فال تو می‌گوید کسی را پیدا کن که حالت را بفهمد و با او درد دل کن؛ حافظ هم وقتی در صومعه شناسایی نیافت، به جای دیگری رو آورد. صبر کن؛ این آتش هم فرو می‌نشیند.

شاه‌بیت فال شما

آیتی بود عذابْ اَنْدُهِ حافظ بی توکه بَرِ هیچ کَسَش حاجتِ تفسیر نبود

متن کامل غزل

قتلِ این خسته به شمشیرِ تو تقدیر نبودور نه هیچ از دلِ بی‌رحمِ تو تقصیر نبود

منِ دیوانه چو زلفِ تو رها می‌کردمهیچ لایق‌ترم از حلقهٔ زنجیر نبود

یا رب این آینهٔ حُسن چه جوهر دارد؟که در او آهِ مرا قُوَّتِ تأثیر نبود

سر ز حسرت به درِ میکده‌ها بَرکردمچون شناسایِ تو در صومعه یک پیر نبود

نازنین‌تر ز قَدَت در چمنِ ناز نَرُستخوش‌تر از نقشِ تو در عالمِ تصویر نبود

تا مگر همچو صبا باز به کویِ تو رَسَمحاصلم دوش به جز نالهٔ شبگیر نبود

آن کشیدم ز تو ای آتشِ هجران که چو شمعجز فنای خودم از دستِ تو تدبیر نبود

آیتی بود عذابْ اَنْدُهِ حافظ بی توکه بَرِ هیچ کَسَش حاجتِ تفسیر نبود

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۱۰ است:

دوش در حلقهٔ ما قصّهٔ گیسویِ تو بودتا دلِ شب سخن از سلسلهٔ مویِ تو بود

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در شکایت از بی‌رحمی یار و درد هجران. اگر این خسته به شمشیر تو کشته نشد، تقدیر چنین نبود، وگرنه دل بی‌رحم تو کوتاهی نکرد. بیت دوم طنزی لطیف دارد: من دیوانه وقتی زلفت را رها می‌کردم، چیزی لایق‌تر از حلقه زنجیر برایم نبود. بیت چهارم می‌گوید چون در صومعه یک پیر هم شناسای تو نبود، سر به در میکده‌ها برآوردم. بیت پایانی: اندوه حافظ بی تو آیه عذابی بود که به تفسیر نیاز نداشت.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.