پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۱۲ دیوان حافظ

یک دو جامم دی سحرگه اتفاق افتاده بود

تعبیر فال

پیام کلی: امید

ای صاحب فال، گذشته برنمی‌گردد و این را باید پذیرفت؛ حافظ می‌گوید خواستم با جوانی دوباره پیوند کنم، اما طلاق افتاده بود. با این همه، در بیت پنجم از خوابی خوش می‌گوید و از تعبیرگر مژده می‌خواهد. فال تو نوید نشانه‌ای امیدبخش را می‌دهد. گاهی میان عافیت و دلدادگی باید یکی را برگزید؛ با آگاهی انتخاب کن.

شاه‌بیت فال شما

ای مُعَبِّر مژده‌ای فرما که دوشم آفتابدر شکرخوابِ صبوحی هم وثاق افتاده بود

متن کامل غزل

یک دو جامم دی سحرگه اتفاق افتاده بودوز لبِ ساقی شرابم در مَذاق افتاده بود

از سرِ مستی دگر با شاهدِ عهدِ شبابرجعتی می‌خواستم لیکن طلاق افتاده بود

در مقاماتِ طریقت هر کجا کردیم سِیرعافیت را با نظربازی فِراق افتاده بود

ساقیا جامِ دَمادَم ده که در سِیرِ طریقهر که عاشق‌وَش نیامد در نفاق افتاده بود

ای مُعَبِّر مژده‌ای فرما که دوشم آفتابدر شکرخوابِ صبوحی هم وثاق افتاده بود

نقش می‌بستم که گیرم گوشه‌ای زان چشمِ مستطاقت و صبر از خَمِ ابروش طاق افتاده بود

گر نکردی نصرتِ دین، شاه یحیی، از کَرَمکار مُلک و دین ز نظم و اِتِّساق افتاده بود

حافظ آن ساعت که این نظمِ پریشان می‌نوشتطایرِ فکرش به دامِ اشتیاق افتاده بود

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۱۳ است:

گوهرِ مخزنِ اسرار همان است که بودحُقِّهٔ مِهر بدان مُهر و نشان است که بود

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی که با یاد باده‌ای سحرگاهی آغاز می‌شود و به ستایش شاه یحیی از شاهزادگان آل مظفر می‌رسد. بیت دوم تصویری از حسرت جوانی دارد: در مستی خواستم با زیباروی دوران جوانی دوباره پیوند کنم، اما طلاق افتاده بود؛ یعنی جوانی برنمی‌گردد. بیت سوم نکته‌ای عرفانی است: در همه منزل‌های طریقت، میان عافیت و نظربازی جدایی افتاده بود. بیت پنجم از خوابی خوش به تعبیرگر مژده می‌دهد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.