پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۱۴ دیوان حافظ

دیدم به خوابِ خوش که به دستم پیاله بود

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

ای صاحب فال، این غزل با خوابی خوش آغاز می‌شود: در خواب دیدم پیاله به دستم است؛ تعبیرش آن شد که کار به دولت و اقبال حواله شد. فال تو بشارت اقبال است. حافظ می‌گوید چهل سال رنج و غصه کشیدیم و سرانجام گشایش آمد؛ پس از سال‌ها تلاش، گشایش تو هم نزدیک است. مهربانی بکار تا گل بچینی؛ کسی که مهر نکاشت، دستش خالی ماند.

شاه‌بیت فال شما

دیدم به خوابِ خوش که به دستم پیاله بودتعبیر رفت و کار به دولت حواله بود

متن کامل غزل

دیدم به خوابِ خوش که به دستم پیاله بودتعبیر رفت و کار به دولت حواله بود

چل سال رنج و غصّه کشیدیم و عاقبتتدبیرِ ما به دستِ شرابِ دوساله بود

آن نافهٔ مراد که می‌خواستم ز بختدر چینِ زلفِ آن بتِ مشکین کُلاله بود

از دست برده بود خمارِ غمم سحردولت مساعد آمد و مِی در پیاله بود

بر آستانِ میکده خون می‌خورم مدامروزیِّ ما ز خوانِ قَدَر این نَواله بود

هر کو نکاشت مِهر و ز خوبی گُلی نچیددر رهگذارِ باد نگهبانِ لاله بود

بر طَرْفِ گلشنم گذر افتاد وقتِ صبحآن دَم که کارِ مرغِ سحر آه و ناله بود

دیدیم شعرِ دلکش حافظ به مدحِ شاهیک بیت از این قصیده به از صد رساله بود

آن شاهِ تندحمله که خورشیدِ شیرگیرپیشش به روزِ معرکه کمتر غزاله بود

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۱۵ است:

به کویِ میکده یا رب سحر چه مشغله بود؟که جوشِ شاهد و ساقی و شمع و مشعله بود

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در تعبیر خوابی خوش. در خواب خوش دیدم که پیاله‌ای به دستم بود؛ تعبیرش آن شد که کار به دولت و اقبال حواله شد. بیت دوم از ابیات مشهور است: چهل سال رنج و غصه کشیدیم و سرانجام تدبیر ما به دست شراب دوساله بود. بیت ششم پندی حکیمانه است: هر کس مهر نکاشت و از خوبی گلی نچید، نگهبان لاله در گذرگاه باد بود؛ یعنی کارش بیهوده بود. در پایان از پادشاهی دلاور ستایش می‌کند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.