پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۲۱۴

دیدم به خوابِ خوش که به دستم پیاله بود

دیدم به خوابِ خوش که به دستم پیاله بودتعبیر رفت و کار به دولت حواله بود

چل سال رنج و غصّه کشیدیم و عاقبتتدبیرِ ما به دستِ شرابِ دوساله بود

آن نافهٔ مراد که می‌خواستم ز بختدر چینِ زلفِ آن بتِ مشکین کُلاله بود

از دست برده بود خمارِ غمم سحردولت مساعد آمد و مِی در پیاله بود

بر آستانِ میکده خون می‌خورم مدامروزیِّ ما ز خوانِ قَدَر این نَواله بود

هر کو نکاشت مِهر و ز خوبی گُلی نچیددر رهگذارِ باد نگهبانِ لاله بود

بر طَرْفِ گلشنم گذر افتاد وقتِ صبحآن دَم که کارِ مرغِ سحر آه و ناله بود

دیدیم شعرِ دلکش حافظ به مدحِ شاهیک بیت از این قصیده به از صد رساله بود

آن شاهِ تندحمله که خورشیدِ شیرگیرپیشش به روزِ معرکه کمتر غزاله بود

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

خوابی خوش دیده‌ای یا در انتظار خبری هستی؛ تعبیرش اقبال است. پس از سال‌ها تلاش، گشایش نزدیک است؛ مهربانی بکار تا گل بچینی.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی در تعبیر خوابی خوش. در خواب خوش دیدم که پیاله‌ای به دستم بود؛ تعبیرش آن شد که کار به دولت و اقبال حواله شد. بیت دوم از ابیات مشهور است: چهل سال رنج و غصه کشیدیم و سرانجام تدبیر ما به دست شراب دوساله بود. بیت ششم پندی حکیمانه است: هر کس مهر نکاشت و از خوبی گلی نچید، نگهبان لاله در گذرگاه باد بود؛ یعنی کارش بیهوده بود. در پایان از پادشاهی دلاور ستایش می‌کند.

شرح بیت‌ها

بیت ۱دیدم به خوابِ خوش که به دستم پیاله بود / تعبیر رفت و کار به دولت حواله بود

در خواب خوش دیدم که پیاله‌ای به دستم بود؛ تعبیرش آمد و کار به بخت و دولت حواله شد.

بیت ۲چل سال رنج و غصّه کشیدیم و عاقبت / تدبیرِ ما به دستِ شرابِ دوساله بود

چهل سال رنج و غصه کشیدیم و سرانجام چاره کار ما به دست شراب دوساله بود.

بیت ۴از دست برده بود خمارِ غمم سحر / دولت مساعد آمد و مِی در پیاله بود

سحرگاه خمار غم مرا از پا انداخته بود؛ بخت یاری کرد و می در پیاله بود.

بیت ۶هر کو نکاشت مِهر و ز خوبی گُلی نچید / در رهگذارِ باد نگهبانِ لاله بود

هر کس مهر نکاشت و از خوبی گلی نچید، نگهبان لاله در گذرگاه باد بود (کارش بیهوده بود).

بیت ۸دیدیم شعرِ دلکش حافظ به مدحِ شاه / یک بیت از این قصیده به از صد رساله بود

شعر دلکش حافظ را در ستایش شاه دیدیم؛ یک بیت از این قصیده از صد رساله بهتر بود.

معنی واژه‌ها

تعبیر
گزارش خواب
حواله
واگذاری
نافه
کیسه مشک
کلاله
زلف پیچیده
نواله
لقمه
غزاله
آهوبچه
معرکه
میدان جنگ